Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

in ieder geval was het een groote stap op den weg naar de democratie en sloot het als 't ware een hoofdstuk der Engelsche geschiedenis af.

Ook de oude leiders der partijen verdwenen: in den aanvang van 1868 trad de bejaarde graaf Derby af en zijne plaats aan het hoofd van het ministerie werd door Disraeli ingenomen, aan de andere zijde had Hussel 1 zich teruggetrokken en was de leiding aan Gladstone gekomen.

Die twee mannen waren gedurende de eerstvolgende jaren de beheerschende figuren in het staatkundig worstelperk, en voorloopig bleef de overwinning aan Gladstone. Bij de behandeling der Tersche aangelegenheden bracht hij aan het kabinet eene neerlaag toe; korten tijd later werd het parlement ontbonden, en bij de verkiezingen, de eerste onder het verruimde kiesrecht, leden de conservatieven een zware neerlaag, die het aftreden van Disraeli en zijne ambtgenooten en de opdracht aan Gladstone om een kabinet te vormen ten gevolge had.

Dit eerste ministerie-Gladstone hield zich, hierin trouwens het voetspoor Het eerste van de laatste twee kabinetten volgend, zorgvuldig buiten internationale kabi^et. °He'r. verwikkelingen; het Yereenigd Koninkrijk bleef een buitengewonen vormingsvoorspoed genieten, ongetwijfeld toch voor een groot deel dank zij de politiek, toepassing van den vrijhandel in de toenmalige omstandigheden, en de Manchester-leer, die vrede tot eiken prijs predikte, stond in het hoogste aanzien. Maar daarenboven eischten de binnenlandsche toestanden yele en moeilijke hervormingen, waaraan Gladstone en zijne medewerkers al hunne aandacht en kracht wijdden. De financieele politiek der regeering was er op uit, de uitgaven voor leger en vloot zooveel mogelijk te besnoeien en van de aldus verkregen bezuinigingen gebruik te maken tot vermindering van belastingen; de afschaffing van het zegel op de nieuwsbladen en de verlaging van het port voor hunne verzending behoorden hiertoe en waren maatregelen, die aan de democratische eischen van den tijd tegemoet kwamen. In veel hoogere mate nog gold dit van het openstellen van burgerlijke betrekkingen voor de algemeene mededinging, van het afschaften der gewoonte dat de officiersrangen door koop verkregen werden — een maatregel die deel uitmaakte van de reorganisatie van het leger in 1870 en 1871 —, van de invoering der geheime stemming bij de verkiezingen in 1872, en allermeest van de regeling van het lager onderwijs. Van omstreeks 4.300.000 kinderen die hiervoor in aanmerking kwamen, waren er 2.000.000 geheel van verstoken, 1.000.000 bezochten scholen die geenerlei subsidie van den staat genoten, daarom ook niet onder staatstoezicht stonden en dikwijls

Sluiten