Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

In de Romaansche talen schijnt de exspiratorische kracht van het accent nog te zijn toegenomen, waardoor dan in het Fransch de steeds toonlooze slotlettergreep geheel verviel of als toonlooze, ja niet eens uitgesproken en alleen in het schrift bewaarde e overbleef, en in de voorvoorlaatste korte de klinker werd gesyncopeerd. Het gevolg daarvan was, dat het Fransch den klemtoon nu steeds op de laatste op- voorlaatste lettergreep heeft. Zoo, werd amdre tot aimér, exemplum tot exémpl(e), amdbilis tot aimdble, praehendere tot préndre, enz. Niet alleen leidde de accentuatie hier tot apocope van tallooze slotklinkers, maar ook tot syncope in de lettergreep, die onmiddellijk op den klemtoon volgde. BovendiendieH werd in het Fransch ook geregeld de klinker der aan den klemtoon voorafgaande lettergreep gesyncopeerd, als het een oorspronkelijk korte klinker was, zooals bij bonté uit bonitdtem, pitié uit pietdtem, en verkort als het een (niet door positiej lange was, zooals bij ornement uit ornttméntum. Volgens dien regel moest illorum (met korte ï) tot leur, illuic tot lui, eccillos (= ecce illos) tot ceux, eccilla tot celle en eccilluic tot celui, ecciste tot eet, eceista tot cette worden. l)

Overigens is het aantal woorden met aphaeresis van den beginklinker in 't Fransch zeer gering, omdat zulk een klinker, als het eene a was, in dat geval bewaard bleef, en andere toonlooze klinkers dikwijls in a zijn overgegaan. Voor aphaeresis moet men zijne voorbeelden liever in het Italiaansch zoeken. Men vindt er dan o. a. badia (Mlt. abbadia), bottega (Lat.-Grieksch apotlieca), gaggia (Lat.-Gr. acacia), pechia (Lat. apiccia), briaco (Lat. ebrius), véscovo (Lat.-Gr. episcopus), chiesa (Lat.-Gr. ecclesia), sciame (bijenzwerm, Lat. examen), spedire (Lat. expedire), state (Lat. aestatem), stivale (Lat. aestivale, ook door ons als stevel overgenomen), leccio (vgl. Lat. ilex), nemico (Lat. inimicus), gli (Lat. HU), stesso (vgl. Lat. iste•), lezzo (vgl. Lat. olere), cagione(Lnt.occasionem), enz. Zelfs levert het Italiaansch voorbeelden van aphaeresis eener door onuitgesproken h voorafgegane vocaal, zooals bij rondine (Lat. hirundinem), spedalc (Lat. hospitale), verno (Lat. hibernus), enz.

i) Dat ook illum tot le, illa tot la, illos tot les, ecce hoe tot ee werd, ofschoon daar de verdwenen eerste lettergreep eigenlijk klemtoon moest hebben, is vermoedelijk aan het proclitisch gebruik dezer woorden en ten deele ook aan sausgleich" toe te schrijven.

Sluiten