Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Kapernaiim, eigenlijke krankzinnigheid aanwezig. Zulk een overgang van gebondenheid des geestes tot krankzinnigheid of verlies van zelfbewustheid, is geenszins onverklaarbaar. Het ilc, aan alle zijden gebonden, verliest het bewustzijn van zijn eigen bestaan; het wordt den ongelukkige, die zich in zulk een toestand bevindt, alsof alleen de hem overheerschende macht werkelijk bestond.

aar daarentegen de gebondenheid maar alleen aanwezig is, en zich in gevoelloosheid en willenloosheid openbaart, heeft die overgang nog niet plaats gevonden.

Alzoo: gebondenheid van den wil is het gemeenschappelijk karakter van al deze toestanden. Ik wil nu niet verder in den grond dier toestanden doordringen noch ze trachten te verklaren. Alleenlijk zij dit opgemerkt, dat het in vroegeren tijd, eer de natuurwetenschappen haar licht hadden begonnen te verspreiden over het zoo duistere gebied van het zieleleven en aan de afgetrokkene voorstelling van eene volstrekte scheiding van ziel en lichaam voor goed een einde gemaakt, dat het toen, zeg ik, geene gewoonte was onder de godgeleerden noch in de gemeente om naar den aard dier toestanden onderzoek te doen. Men bleef eenvoudig bij het geschreven woord, dat de genoemde kranken als door den duivel bezeten aanmerkt. De tegenwerking kon niet uitblijven. Zij openbaarde zich aanvankelijk daarin, dat van de zijde der rationalisten, dat is derzulken, die rede en openbaring scheidende aan de eerste den voorrang toekennen boven de laatste, de bijbelsche voorstelling eenvoudig werd op zijde geschoven en zulke toestanden als lichamelijke krankheden, stoornissen in het lichamelijke organisme werden beschouwd. De bijbelgeloovigen daarentegen, om het gezag van het woord te redden, namen wel die verklaring over voor alle dergelijke toestanden buiten de in de schrift vermelde, maar niet voor deze. Zij zochten rust en vrede met de nieuwere wetenschap, door op den tijd van Jezus' omwandeling op aarde eene andere natuurbeschouwing aan te wenden dan op de volgende tijden. Zoo ontstond bij hen, en dit is nog bij zeer velen het geval, eene rationalistische natuurbeschouwing met een rechtzinnige tint ge-

Sluiten