Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gelijk is bij velen, twaalf, vijfhonderd op een zelfde oogenblik. Hevige gemoedsbewegingen — wij zien het in de godsdienstige opwekkingen van alle tijden, ook van onzen tijd, — zijn aanstekelijk. De zenuwachtige spanning waarmede zij vergezeld gaan deelt zich licht mede. Doch het is juist het eigenaardige van deze bewegingen, dat zij degenen die er door worden aangedaan buiten zich zeiven plaatsen, dat zij zich dus niet in visioenen maar integendeel in een luid roepen om hulp of een plotseling danken voor verkregen hulp openbaren. Het spreken met vreemde tongen is geenszins een visionaire toestand. Zoodra deze ontstaat is de opgewekte stil, in zich zeiven gekeerd, de gemeenschap met de hem omringende wereld is afgebroken, evenzeer de mededeeling aan haar als de ontvankelijkheid voor indrukken die van haar uitgaan.

Eene collectieve visionaire toestand, een gemeenschappelijk inwendig zien van een zelfde beeld, door twaalf, door vijfhonderd te gelijk, acht ik eene ongerijmdheid, eene zielkundige onmogelijkheid. Het gemeenschappelijke veronderstelt een gemeenschappelijk voorwerp dat buiten de aanschouwers geplaatst is en waarop aller oog is gevestigd Daarmede houdt juist de visionaire toestand op.

Men kan gerustelijk beweren dat de theorie die de verschijningen des Heeren voor visioenen verklaart niet houdbaar is, en dat ons slechts de keuze gelaten wordt tusschen geschiedenis of opzettelijke verdichting.

Maar wij keeren terug tot het bericht van onzen apostelen vragen: wat is meer logisch, het onzekere te verklaren uit het zekere, of het zekere uit het onzekere? Ja, is niet het eerste alleen logisch-noodzakelijk ?

Onzeker is dan, — wij onderstellen het voor een oogenblik — wat de apostel bedoelt als hij zegt dat Jezus van hem gezien is. Maar zeker is het, — het wordt ook door de tegenpartij niet ontkend, — dat de oudere christelijke overlevering, door Petrus en Jakobus vertegenwoordigd, onder het zien van Jezus verstond, zij het dan ook ten onrechte, een uitwendig zien, verschijningen en geene visioenen.

Sluiten