Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

riseh feit, niet alzoo de leugengeest: hij zegt, de idee is waar, niet het feit. Idealisme, i deal is me, ziedaar zijn eerste kenmerk. Ten tweede: belijdt de gemeente de waarheid in eenen historischen persoon, niet alzoo de leugengeest: de waarheid belichaamd zich niet in den mensch. veelmin in één mensch, maar in de menschheid, en in deze slechts als deel van het geheel: de waarheid is belichaamd in de natuur in haar geheel: naturalisme, ziedaar zijn tweede kenmerk. Ten derde: belijdt de gemeente, dat in dien historischen persoon God geopenbaard is: niet alzoo de leugengeest; godsdienst is een der vormen van de menschelijke natuur, van dat gedeelte der natuur dat mensch heet, en deze godsdienst schept zich zijn God: humanisme, ziedaar zijn derde kenmerk.

Ach hoe zal ik ze u schilderen de schitterende fantaziebeelden, die de geest der eeuw, in duizenderlei verhevigingen uit deze drie bestanddeelen dagelijks voor onze oogen doet oprijzen? Het penseel des begaafden kunstenaars, liever nog de pen des kuischen en ervarenen romandichters zoudé vereischt worden, meer dan de roepende stem des predikers, om den kameleon na te gaan in zijn duizendvoudige kleurwisselingen, den geest der tegenwoordige eeuw te beschrijven in zijne verleidelijke en bedriegelijke voorspiegelingen. De taal des predikers is aan bepaalde vormen gebonden en wij kunnen den geest der ontkenning niet anders teekenen dan door woorden te gebruiken, die ook door den geest deiwaarheid gebruikt worden, maar in anderen zin, en die daarom zoo licht kunnen worden misverstaan. Zijn zij humanisten, de profeten dezer eeuw, verheffen zij zelfs hoog den godsdienst als natuurlijk bestanddeel der menschelijke natuur, ja als haar edelste bestanddeel, ook wij. Alleen, wij gelooven niet dat God het product is der godsdienstige natuur des menschen, wij gelooven aan een persoonlijken, levenden God, en verklaren niet God uit den godsdienst, maar den godsdienst uit God. Wij zeggen het der apostolische geloofsbelijdenis na: Ik geloof in God den Vader, den almachtige, Schepper des hemels en der aarde. Zijn zij naturalisten, de profeten

Sluiten