Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dood verslonden had ter overwinning; daar op die graven, is een nieuw geslacht verrezen, waarin de oude wereld zich huwt aan de nieuwe, eene wereld waarin het niet meer heet: Griek of lJarbaar, maar de nieuwe mensch Jezus Christus; daar geen pantheon meer, bespotting van allen godsdienst, maar de tempels tot eer van den levenden God; daar geen krijgsmacht meer, niet helm en speer ter verovering uittrekkende, maar de optocht der boden des Heils, die met het kruis in de hand opgingen tot geestelijke verovering van hen die den voet gezet hadden op Rome's trotschen nek.

Daar vooral meer dan in het Oosten, de heilige zending en haar heerlijke vrucht: het christelijk Europa. Waarom vooral daar, meer dan elders ? Waarom werd Rome, en niet Constantinopel, de stad der christenkeizers, de moedergemeente van het Noorden? Is het niet naar die eeuwige wet: uitwendige gebondenheid de voorwaarde van geestelijken wasdom? In het Oosten stilstand van wege de keizerlijke bescherming, den rijkdom der kerk, de bloeiende, maar tot literarisch genot afdalende wetenschap. In het Westen vooruitgang van wege de verdrukking door de barbaarsche volkeren, de politieke verdeeldheid, de tanende heerlijkheid van het westersche rijk; ook, wellicht, om de scheuringen in de kerk zelve. Lijdend was de kerk van Rome toen zij krachtig werkte meer dan alle de patriarchaten van het Oosten; en ziet, haar groote leeraar, Augustinus, werd meer dan alle de grieksche kerkvaders te zamen, de theoloog der toekomst en haai groote kerkvorst, de eerste Gregorius, meer dan alle keizers van de keizersstad, de vader der zending in Europa.

Waarom is het niet alzoo gebleven ? Waarom ook aldaar zoo diepe val; ja dieper, omdat de heerlijkheid grooter was van waar zij viel? Waarom heden ten dage van uit datzelfde Vaticaan van waaruit de zegen kwam voor stad en wereld, de anathema's over de nieuwe wereld? Waarom noemt de bisschop van Rome zich thans een gevangen man, schoon hij vrijelijk die anathema's mag uitspreken en zijn woord in die gevangenschap,

Sluiten