Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Voortreffelijk is deze spreuk, ofschoon zij in de vertaling wel iets van hare pittigheid verloren heeft. Letterlijk heet liet in den oorspronkelijken tekst: ,Doortrek den jongen met de eerste beginselen" enz., dus: geef hem smaak daarvoor, smaak in het goede.

Alleenlijk, dien eisch zijns wegs te verstaan is moeilijk. Om het kind op te voeden in de tucht en de vermaning des Heeren, moet men zelf die tucht en die vermaning bij ervaring kennen.

AVat daartoe bovenal behoort is, dat behoorlijk onderscheid gemaakt worde tusschen zonde en natuurlijken aanleg, dat de eerste strengelijk bestraft, de laatste niet onderdrukt maar gekweekt worde. Dat is opvoeding.

Scherping des gewetens, ontwikkeling van natuurlijke vermogens, verstandelijke zoowel als zedelijke, is het doel van den opvoeder.

Dat is tucht en vermaning des Heeren. Zoo doet toch God met ons. Hij laat ons geen rust bij het kwade; maar verwijt ons nooit de eigenaardigheden van natuurlijken aanleg en persoonlijk karakter, al wat uit den scheppingsgrond is, dien Hij zelf in ons gelegd heeft, en waarin het geheim der persoonlijkheid ligt.

Dit onderscheid goed in het oog te houden is geene gemakkelijke taak; het voorbij te zien is een groot kwaad. De onderdrukte natuur wreekt zich later en werpt alle banden, ook de heilzaamste weg.

Slechts eene der openbaringen van dit kwaad wil ik aanduiden. Bestraft gij den jongeling over eenige zonde, over eenige zedelijke verkeerdheid, in woord of gedrag zich vertoonende, zijn geweten zal met u instemmen, al mocht zijn wil niet buigen. En buiten de toestemming des gewetens doet gij niets, boezemt gij vrees in geen liefde, geen smaak althans voor het goede, doortrekt gij den geest niet met de eerste beginselen. Legt gij hem daarentegen een theorie over het kwade op, eene leer over de

Sluiten