Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

door de knopvorming van schimmels, door gist of door splijtzwammen zijn veroorzaakt, hebben dit eene met elkander gemeen, dat ze door de gistveroorzakende cellen, of wel door de daarin werkzame protoplasten, zonder afscheiding van bijzondere, chemisch werkende stoffen, die met de omgeving in directe aanraking zouden komen, worden te voorschijn geroepen. Het levende protoplasma der genoemde zwammen blijft zelf chemisch onveranderd. Het werkt het sterkst in de onmiddellijke, minder sterk in verder verwijderde omgeving, neemt dus met het toenemen van den afstand in kracht van uitwerking af. De werking op de omgeving, die van de gisting-verwekkende cel uitgaat, is te vergelijken bij de kringen, die een in 't water geworpen steen aan do oppervlakte doet ontstaan.

Men heeft, door dit verschijnsel daartoe opgewekt, een hypothese gewaagd, volgens welke atoomgroepen der gistingverwekkende protoplasten, zoo lang als deze leven, in trillende beweging zijn, en stalt zich voor, dat die schommelingen of trillingen op de wijze van de golfbeweging in de omgeving worden voortgeplant en aan haar worden overgedragen. Door do hierdoor ontstane beweging zouden dan de veranderingen in den bouw der in trilling gebrachte moleculen, de verplaatsing der atomen en de ontleding der aanwezige scheikundige verbindingen worden veroorzaakt. Men heeft zelfs berekend, dat zich do stooten, die bijvoorbeeld van het levende protoplasma der gistcellen uitgaan, tot op een afstand van 50 millimeter van de oppervlakte dezer gistcellen voortplanten, en dat ze tot op dien afstand de moleculen der suiker in de omgeving in beweging brengen en anders groepeeren. Al naar den specifieken aard van het protoplasma zou natuurlijk ook de trillende beweging en het resultaat dier beweging uiteenloopen. Men zou kunnen aannemen, dat van verschillende gistingverwekkers verschillende trillingen uitgaan, en dat daarom ook door specifiek verschillende splijtzwammen, gistcellen en schimmels uiteenloopende ontledingen veroorzaakt worden.

Zooveel is zeker, dat bij de gisting, juist als bij de ademhaling, een zekere hoeveelheid chemisch arbeidsvermogen door de aan t proces deelnemende levende protoplasten vrijgemaakt en op de omgeving overgedragen wordt, en dat zich in dat opzicht gisting en ademhaling juist gelijk gedragen. Dan wordt het echter ook begrijpelijk, dat gisting en ademhaling elkander kunnen vervangen, \oor elkaar in de plaats kunnen komen. Bij verschillende schimmels, als bijvoorbeeld bij Mucor raccmosus, komt die plaatsvervanging zeer duidelijk aan het licht. \ erheffen zich de myceliumdraden van genoemde schimmelplant van het vocht, dat hen tot onderlaag dient, in de lucht, en kunnen zij de zuurstof aan de hen omgevende dampkring onttrekken, dan heeft ademhaling plaats; wordt daarentegen die schimmel in het vocht ondergedompeld, en kan de plant uit den dampkring geen vrije zuurstof meer erlangen, dan veranderen de cellen, gaan over in de voor knopvorming geschikte gedaante, en in plaats van ademhalingsverschijnselen vertoonen ze een duidelijke gistingswerking. Voor zulke schimmels, ja misschien ook voor de gistzwammen moge het ondergedoken zijn

A. Kernrr von Marii.aün, Hot leven der planten. II. 19

Sluiten