Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

tegen elkander aan en gedragen zich in do holle, nauw toeloopende kiel, die alleen aan de punt open is, juist als de zuiger bij een pomp.

Ja, de meeldraden werken ook inderdaad als do zuiger of dompelaar in een pompcylinder. Als namelijk ten gevolge van do drukking, welker richting door het pijltje wordt aangegeven, de kiel naar beneden wordt geduwd, worden daardoor do uiteinden van de meeldraden verder in den hollen kegel van de kiel gedrongen en drukken een gedeelte van het daar bewaarde stuifmeel uit de genoemde kleine spleet aan do punt naar buiten. Houdt de drukking op, dan keert do kiel tot haar vorigen stand terug. Door zorgvuldige onderzoekingen leerde men, dat het naar buiten pompon van deegachtig stuifmeel uit eene en dezelfde bloem zich achtmaal kan herhalen, aangenomen dat de kiel niet al te diep werd neergedrukt. Alleen is nog op te merken, dat bij dieper dalen van de kiel ook het uiteinde van den stijl uit de kleine spleet te voorschijn komt, zooals op blz. 310 in Fig. 7, to zien is, en langs het achterlijf der bezoekende bijen en hommels strijkt, waarop we bij een andere gelegenheid nogmaals zullen terugkomen.

Het pompwerk, zooals het hier werd geschetst, schijnt uitsluitend voor te komen bij Vlinderbloemige planten. Daarentegen is het slagwerk, dat wij nu zullen bespreken, in bloemen uit do meest verschillende familiën tot ontwikkeling gekomen. In alle hiertoe behoorende gevallen maakt de beweging van den helmdraad, die het afzetten van het stuifmeel op het lichaam der bezoekende insecten ten gevolge heeft, op den beschouwer een dergelijken indruk als het slaan van den hamer op de klok van een torenuurwerk, al is ook de uitvoering dier beweging in de verschillende bloemen zeer uiteenloopend. De eene maal wordt een tweearmige hefboom in beweging gebracht, een andere maal springen de meeldraden plotseling omhoog uit een klem, waardoor ze werden vastgehouden, en weer in andere gevallen ondergaan de prikkelbare helmdraden bij de minste aanraking een verandering van stand.

Het bekendste van alle slagwerken bezitten de bloemen der verschillende soorten van Salie, Salria. Bij geen soort van dit omvangrijke geslacht is het mooier tot ontwikkeling gekomen dan bij de Kleverige Salie, Salvid glutinoxa, en zij zal hier dan ook tot voorbeeld worden gekozen. Zooals men uit de afbeelding van blz. 312 kan zien, zijn de bloemen van dit Lipbloemige gewas zijdelings geplaatst, en de onderlip vormt voor de hommels een geschikte plek, om op aan te vliegen en zich op neer te zetten. Wil de aangekomen hommel den achter in de bloem verborgen honig krijgen, dan moet hij van de onderlip uit zich wagen in den wijd geopenden muil der bloem.

Daar nu is juist het merkwaardige slagwerk geplaatst. Er verrijst namelijk aan de rechter- en de linkerzijde van den ingang één meeldraad, die, zooals de afbeelding in Fig. 3 laat zien, bestaat uit een rechtovereindstaanden, korten, stevigen, onverplaatsbaren helmdraad en den aan een half boogvormig helmbindsel gedragen helmknop. De verbinding dezer beide deelen komt tot stand door middel van een gewricht, dat de schommelende beweging alleen toelaat in eene op de afbeelding door Fig. 4 en "> duidelijk gemaakte richting. Het in

Sluiten