Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Verschillende Serophularineeën, bij voorbeeld Linaria littoralis, de Strand Vlasbek, en Linarin minor, de Kleine Vlasbek [de laatste ook ten onzent voorkomend] vertoonen inrichtingen in de bloemen, die op de boven beschrevene zooveel gelijken, dat wij ervan kunnen afzien, ze hier uitvoeriger te beschrijven, en dus zal alleen nog eene tot de Sileneeën behoorende plant worden genoemd, waarbij men uit verschillende verschijnselen afleidt, dat zij aan vreemd stuifmeel de voorkeur geeft. Ik kies hiervoor het Nacht Lijmkruid, Silene noctiflora. Deze soort opent haar bloemen na zonsondergang, om 7 uur in don avond. Als men echter de bloemen reeds vroeger, bij voorbeeld om (> uur 's avonds, kunstmatig opent, ziet men, dat niet alleen alle tien helmknoppen reeds zijn opengesprongen, maar dat ook de fijne papillen van het stempelweefsel bestoven zijn met stuifmeel uit de helmknoppen der korte meeldraden. Dus heeft hier ontwijfelbaar reeds in den bloemknop autogamie plaats gehad en wel eene, die levendig aan de zelf bestuiving van cleistogaine bloemen herinnert. Als dan toch nog daarna de bloem opengaat, kan dat wel enkel geschieden met het doel, om het mogelijk te maken, dat de stempel ook nog vreemd stuifmeel erlange door tusschenkomst van schemering- en nachtvlinders. Wel behooren do bloemen dezer Lijmkruiden niet tot die, welke zeer druk door insecten worden opgezocht; maar af en toe daagt er toch eene Plunia of een ander klein uiltje op, dat van bloem tot bloem vliegt, honig zuigt, hier stuifmeel afhaalt, daar pollen afstrijkt en dus bij liet reeds op het stempelweefsel aanwezige eigen stuifmeel ook nog vreemd pollen voegt. Nu kan er dus weeleen keuze worden gedaan uit twee soorten van stuifmeel, en waarschijnlijk valt die ten gunste van het vreemde uit, want anders zou liet niet te begrijpen zijn, waarom de bloem nog opengaat, nadat toch haar stempels al in den knop stuifmeel hadden ontvangen. Voor 't geval insectenbezoek mocht uitblijven, gaat ook in de bloemen van liet Nacht Lijnikruid liet eigen stuifmeel werken. Hier rijpen zelfs de vruchtbeginsels in geval de bloemen zich wegens slecht of nat en koud weder in 't geheel niet openen.

Alles wel beschouwd, gaat het bij deze Helmbloemen, V1 inderbloemigen, Scabiosa's, Lipbloemigen, Serophularineeën en Sileneeën niet anders dan bij zooveel andere planten, welker bloemen door insecten worden bezocht, namelijk dat in het eerste stadium van den bloei do mogelijkheid wordt gegeven voor kruisbestuiving, door bemiddeling van insecten, en dat, als insectenbezoek uitblijft, tot zelfbestuiving wordt overgegaan.

Na deze opmerkingen, die wij moesten inlasschen, om verschillende, op zich zelf juiste, maar eenzijdig en overhaast verklaarde feiten in liet rechte licht te plaatsen, en tevens te waarschuwen togen het bouwen van verreikende hypothesen op dien grondslag, is liet op zijn plaats de ontwikkeling der stuifmeel bui zen te behandelen bij die stuifmeelkorrels, waarop de geslachtsrijpe stempel een merkbaren invloed uitoefent. Het woord invloed heeft hier niet alleen een zinnebeeldige bcteekenis; want feitelijk heeft er een invloeien, een overbrengen van een vloeibare substantie uit het geslachtsrijpe stempelweefsel in do binnenruimte van den stuifmeelkorrel plaats, al geschiedt dat

Sluiten