Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

krijgen handel en nijverheid, geleerdheid en kunst rijke gelegenheid zich te ontwikkelen. Van groote veldslagen ziet Prins Maurits na 1609 af; zijn opvolger Frederik Hendrik voert 's zomers zijn troepen aan, maar trekt zich, als een bankier in de vacantie, des winters op een buitenverblijf terug.

Gelijk Busken Huet opmerkt, is Holland's grootste zorg eerst na den Munsterschen vrede gekomen. Afgunst, eigenbelang, geloofshaat, allerlei omstandigheden werkten mede, om Holland zijn voorname positie door vreemde naties te doen betwisten. Strijd heeft Rembrandt voortdurend aanschouwd, de dagen van bijna hopeloozen weerstand, van dreigenden ondergang zou hij niet meer beleven.

Aphorismen, spreekwoorden, volksgezegden, het zijn doode dingen. Hun waarde is slechts zeer betrekkelijk, hun waarheid aantastbaar. Dat geldt ook van het krachtwoord, dat iedere tijd den man oplevert, dien het verdient. Soms komt juist ter gelegener uur de Napoleon, die een teugellooze republiek in 't spoor terugleidt, dan weer haakt een volk jarenlang naar bevrijding en staat niemand op, om het vaderland te redden. Terwijl alle handen aan het werk slaan, om het gezag der republiek te vergrooten, terwijl men alleen oogen heeft voor uitbreiding der macht en bevordering van den handel, bloeit, trots miskenning en tegenwerking, de kunst in Holland als een levenskrachtige plant tegen iedere verdrukking in. In een tijd dat met machtgeweld als met diplomatieke geslepenheid Hollands aanzien vergroot wordt, vindt men talrijke mannen des vredes, kunstenaars, dichters, filosofen, die tot de geniaalste vertegenwoordigers van kunst en wetenschap aller eeuwen mogen gerekend worden. Geleerden als Christiaan Huygens, Spinoza (dien we tot de onzen tellen), Swammerdam, Antony van Leeuwenhoek, schilders als Rubens, Rembrandt, Anthonie van Dyck, schrijvers als Constantijn Huygens en Hugo de Groot hebben zich trots gebrekkige middelen van verkeer Europeesche vermaardheid verworven. Rembrandt echter is méér dan een geniaal vertegenwoordiger der Hollandsche schilderkunst; hoe klankvol ieder der vermelde namen ook moge zijn, die van Rembrandt beduidt meer dan alle anderen.

Zooals middeleeuwsche geleerdheid met den naam van Erasmus streng is verbonden, zooals de medische wetenschap in de zeventiende eeuw onafscheidelijk is van onzen grooten Boerhaave, zoo is Rembrandt de verpersoonlijking der Hollandsche schilderkunst.

Rembrandt, door zijn tijdgenooten nht altijd begrepen en naar waarde geschat, heeft de richting aangetoond, waarin de schilders nog heden ten dage werkzaam zijn; zijn kunst strekt nog allen ten voorbeeld.

Sluiten