Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

godsbegrippen dan de lagere, dan het volk; die betere begrippen werden onderwezen in de Eleusinische mysteriën, geheime vergaderingen, waarbij niemand werd toegelaten dan na beproeving zijner waardigheid. Socrates, de wijze Socrates, was ook ingewijd : hij meende, dat de verhevener godsbegrippen en de hoogere zedenleer ook tot heil des volks konden strekken en begon daarom, ze aan de Atheensche jeugd te onderwijzen. Doch de Atheensche rechtbank oordeelde, dat het volk, tot zijn heil, bij de afgodsbeelden en symbolen moest blijven, en verwees Socrates ter dood; de wijze man moest tot heil des volks den giftbeker drinken.

Nog eens vragen we: wat is het heil des volks?

Zie, dat is de eerste zwakheid der menschen, dat ze door fraaie woorden, door puntige gezegden, door gloeiende toespraken, door beeldrijke volzinnen, door treffende tegenstellingen worden ingepakt.

1 reedt een dweper voor u op, die de gave des woords heeft, gij kunt u niet aan de betoovering onttrekken; gij wordt zijn helper, zijn knecht, zijn slaaf; hij bidt met u, hij zingt met u, hij treft uw gemoed, hij overtuigt u, dat hij het heil des volks beoogt, hij neemt uw verstand gevangen.

Ook zijneigenverstand heeft hij omneveld. Hij bedriegt zich zeiven en de wereld; hij is te goeder trouw, gelijk Marius, Sulla, Brutus, Ravaillac, Balthasar Gerards, Cromwell, Robespierre, Napoleon en duizend anderen.

En toch zal de historie hem misschien eenmaal aanwijzen als een verderver.

„Hangt toch den dweper op, vóór hij zijn dertigste jaar heeft bereikt, Want na dien tijd wordt die dweper waarschijnlijk een fielt."

zegt Goethe, een van Duitschlands grootste dichters en denkers.

Wat kunnen we hieruit leeren met het oog op de politiek?

Dat we voorzichtig moeten zijn.

Als men ons sprekers zendt, mogen we er ons van verzekerd houden, dat er op eene onzer zwakheden wordt gespeculeerd. Weet de redenaar, dat we een zwak hebben voor een mooi gebed, voor een stichtelijk psalmgezang, voor eene fraaie preek, hij zal te werk gaan, als hield hij eene godsdienstoefening. Wat hij voorstelt, zal strekken tot heil der gemeente, tot heil der natie, tot heil van den landbouw, en kan hij dit niet betoogen, dan zal het strekken tot heil uwer ziel.

Sluiten