Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

schappelijk onderzoek; geen biographieën; juist het kenmerkende van een biograpliie ontbreekt: de psychologische analyse, de aanwijzing der volheid van oorzaken, waaruit de persoonlijkheid geboren is, de langzame ontwikkeling van Jezus' goddelijke genialiteit, het doorbreken Zijner zedelijke zelfstandigheid en Messiaansche zelfbewustheid. Leest de Brieven! Zij zijn geen dogmatische verhandelingen, geen godgeleerde vertoogen, maar geloofsgetuigenissen, religieuse gelegenheidsgeschriften, uit de persoonlijke aangelegenheden van den schrijver en de oogenblikkelijke behoeften der lezers geboren. Kortom, uit onze N. T.ische classieken spreekt meer het hart dan het hoofd, meer het warme religieuse gevoel dan het intellect. Men mag ze dan ook niet beoordeelen naar een maatstaf, die door hun inhoud en karakter gewraakt wordt. Het kan nooit tot een rechte waardeering van het oudste Christendom leiden. Eukt de gewijde gebeurtenissen af van de boorden der Jordaan en — ik kan het niet anders inzien — de kritiek dreigt het gevaar van dezen stroom, een uitgang in de Doode Zee.

Het oudste Christendom moet „gezocht" worden ! Het is waar in een anderen, hoogeren zin. Het is evenmin ident met'de bronnen als met alwat in de bronnen bericht wordt. Vooreerst hebben zij een aantal locale en accidenteele bijzonderheden, welke uit dien hoofde niet tot het essentieele van het oudste Christendom kunnen gebracht worden. Ten andere heeft niet één auteur een samenvattende karakteristiek gegeven van hetgeen men onder het verschijnsel van dien naam heeft te verstaan. Veeleer vertoont het Nieuwe Testament een „concordissima dissonantia." Elke auteur schreef overeenkomstig zijn eigen aanleg en stemming. Elke gemeente aanvaardde het Evangelie op de haar eigene wijze. Die van Jeruzalem anders dan die van Korinthe; die van Thessalonika anders dan die van Rome. Misschien ligt het oudste Christendom nog meer achter dan in de bronnen. In elk geval is het door deze verspreid. Om het te onderkennen is de grootste omzichtigheid noodig. Daartoe kunnen wij niet beter doen dan het voorbeeld volgen onzer

Sluiten