Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

spronkelijke idee van den mensch hersteld; wanneer de oude mensch afgelegd en de nieuwe aangedaan was, was de afkomst onverschillig geworden '). Men spreekt van het recht van het individu; maar wie heeft krachtiger gepredikt de waarde van elke mensclienziel dan de Vriend van kommiezen en zondaren?2) Men spreekt van een menschwaardig bestaan; maar wie heeft hierover op roerender wijze geklaagd dan de Zaligmaker der wereld, toen Hij zeide: „De vossen hebben holen, de vogelen des hemels tentwoningen maar een mensch als ik heeft niet waar hij het hoofd nederlegge" 3). Men spreekt over leniging van armoede; maar wie heeft dit ideaal zoo hoog gesteld als de eerste Jeruzalemsche gemeente, die toezag dat niemand gebrek had? Men spreekt van de emancipatie der vrouw; maar wie heeft de volksopinie ook op dit punt stouter getrotseerd dan Jezus, die met vrouwen verkeerde; wie haar vrijmaking beslister gepredikt dan Paulus: „In Christus is geen man en vrouw." Men spreekt van de rechten der arbeiders; maar wie heeft krachtiger hunne belangen bepleit dan de auteur van den Brief van Jacobus?4) Men spreekt van de sociale quaestie. Toen het Christendom op Grieksch-Romeinschen bodem zich voortplantte, ontmoette het ook de slavenvraag. Zij was de sociale quaestie der oude wereld. Zonder slavernij achtte men de meuschheid niet denkbaar. Was de slaaf een mensch of was hij een zaak, een werktuig, een ding? Wat was hij? Een iets of een niets ? Enkele wijsgeer en leerden theoretisch de gelijkheid van alle menschen, maar zonder practisch gevolg; men liet den philosoof diens utopieën en ging door. Terentius legt Cremes het woord in den mond: „homo sum, humani nihil a me alienum puto"5); de befaamde Lucius Aknaeus Seneca, de Minister van Nero sprak met een beslistheid, die wij anders

1) Kol. 3, 11.

2) Vgl. o. a. Luk. 15.

3) Matth. 8, 20.

4) H. 5, 1 v.

5) Heautontimonimenos (Act. 1 sc. 1 vs. 77). Ygl. Sf.neca, Epixt. Mor. XV, 3 bij de behandeling van de vraag: quo modo honiinibua sit utendum.

3

Sluiten