Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bewijst wat Comenius bewijzen wil. En al deed zij het wèl, dan zou het toch Gods Woord zijn, niet de natuur zelf, die ons aangaande haar doel onderrichtte.

Comenius wil aantoonen dat men het onderwijs op den rechten tijd beginnen moet, en doet dat door den algemeenen regel te stellen: „de natuur let op den geschikten tijd," wat hij bewijst door het voorbeeld van den vogel, die, wanneer hij zijn geslacht wil vermenigvuldigen, daarvoor niet den zomer, den herfst of den winter uitkiest, maar de lente. Dit voorbeeld der natuur zal u echter wel niet veel wijzer maken, wanneer gij, om maar iets te noemen, vraagt of het onderwijs der kinderen in het 5de, het 6de of het 7de jaar moet beginnen.

Eene tweede grondstelling van Comenius is: de natuur verschaft zich eerst de stof, daarna brengt zij den vorm aan.

Ook hier moet weer de vogel als voorbeeld dienen, die, wanneer het wijfje ontvangen heeft, zich eerst een nest bouwt, waarin het de eieren legt, die het daarna uitbroedt. Uit dezen regel der natuur wordt dan afgeleid o. a. dat geen taal uit de grammatica, maar uit geschikte schrijvers moet worden geleerd en dat de voorbeelden aan de regels behooren vooraf te gaan; eene logica, die u waarschijnlijk, evenmin als mij, recht duidelijk is.

Ik mag u niet te lang met dit punt bezighouden, M. H., en zal het dus bij deze enkele voorbeelden laten. Zij zullen trouwens voldoende zijn om u te doen erkennen, dat Comenius wel niet de natuur als een in en uit zichzelven werkend systeem der dingen beschouwt, doch

Sluiten