Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

lieidlievend; of zij huldigen de radicale opvatting dat wie eenmaal katholiek is liefst ook het zwartste bijgeloof voor zijn rekening moet nemen. Welnu, ik acht dat de zaak niet zoo gemakkelijk door een gevoelsuitspraak in een dezer beide richtingen uit te maken is.

Het schijnt volkomen waar, dat een wetenschap die zich alleen door ervaring en rede laat leiden vroeg of laat in onverzoenlijken strijd komt met het beginsel van het onfeilbare leergezag *). Maar daartegenover kunnen de Thomisten zich altijd beroepen op het stelsel van hun meester, als gelijkwaardig met de grootste, wijsgeerige systemen. Lijdt het er onder dat het aan de openbaring grondslag en stol ontleent ? Maar het is immers een illusie te meenen dat eenig stelsel zonder vooropgevatte meeningen wordt opgebouwd. Het verschil blijft niet te min groot tusschen een wetenschap die den inhoud der openbaring in systeem brengt en daarop voortbouwt, en eene die telkens op nieuw de grondslagen van alle kennis onderzoekt en de eerste beginselen navorscht. Mag men aan de eerste den naam van wetenschap ontzeggen? Volgt uit het feit dat de twee elkander slechts zelden ontmoeten ook dat zij elkander uitsluiten? Ware dit zoo, dan zou de gemakkelijke oplossing van Ehrhard wel een illusie blijken. Toch acht ik niet dat alle aanrakingspunten tusschen moderne beschaving en katholiek geloof vervallen. Ik denk aan een bewering van Rud. Eucken, dien men toch waarlijk allerminst zal verdenken van te katholiseeren, en die aan de opvatting welke hij aan den naam van Augustinus vasthecht een allerbelangrijkste rol aanwijst in het geestelijk leven van onzen tijd2). En deze opvatting wordt toch mede door de katholieke kerk op eigenaardige wijze voorgestaan.

1) Zoo Fr. Paulsen in Philosophia militans (1901) tegenover een soortgelijke poging als de boven aangehaalde van von Hertling: Das Princip des Katholizismus und die Wissenschaft.

2) Grundbegriffe der Gegenwart (waarvan eerlang een nieuw bewerkte druk het licht zal zien): immanenz-transcendenz, das religiöse Problem.

Sluiten