Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

hebben met kerk en traditie. Het is bezwaarlijk hen allen met éénzelfden naam aan te duiden. Reformateurs noemt Dr. Hylkema ze in zijn veelszins verdienstelijk boek; maar al wordt door deze benaming een hunner sprekendste karaktertrekken aangewezen, op allen toepasselijk is zij niet. De grenzen vervloeien tusschen de talrijke groepen, die bij groote overeenkomst in de hoofdzaak toch op menig ondergeschikt punt van elkander afweken. Sommigen dezer dissenters waren overwegend rationalistisch, anderen meer geneigd tot mystiek; allen hadden zij gemeen, dat zij in tegenstelling met de traditioneele godsvrucht der kerken een Christendom bij eigen inzicht wilden belijden.

Het meest vallen onder hen de Rijnsburger Collegianten in het oog. Sinds het midden der zeventiende eeuw had hunne beweging, die aanvankelijk weinig de aandacht had getrokken, zich over een groot deel van ons land verspreid. De leuze dezer vrijzinnigen was: geen kerk, geen leeraarsstand, geen geloofsbelijdenis. Daardoor immers werd in het geestelijke een gezag uitgeoefend, dat niemand zich over zijne broederen mocht aanmatigen. Op hunne bijeenkomsten of colleges, waar de toegang voor ieder Christen openstond, werd gebeden en een gedeelte uit den Bijbel gelezen; voorts hadden alle aanwezigen, voor zoover zij zich daartoe geroepen voelden, vrijheid van spreken. Had niet Paulus in den eersten brief aan de Corinthiërs (XIV :26) geleerd, dat dit recht aan iederen geloovige toekwam? — Tweemaal s jaars vereenig-

Sluiten