Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en dan te vragen: op welke voorwaarden is dat kennen mogelijk?

Over dit probleem nadenkend komen wij tot de noodwendige abstractie: de vorm van ons kennen. Deze vorm is niet diegene, welken de formeele logika schijnt te bedoelen. Men moet hem ook niet in uiterlijken zin opvatten, als een strak afgesloten geheel, slechts dienende om den inhoud in zich op te nemen. Ook in een kunstwerk is de vorm waarlijk niet van ondergeschikt belang. Eer zou men kunnen zeggen: hij is het gewichtigste van alles. Vorm en inhoud grijpen steeds in elkaar. Alles in ons kennen, elk afzonderlijk oordeel in het onmetelijk gebied onzer wetenschap, alle verbinding, alle scheiding, wordt door dien vorm bepaald. — „Vorm" is een onvermijdelijke maar gevaarlijke metafoor.

Wij moeten ons in de filosofie nu eenmaal onophoudelijk van metaforen bedienen. Ook trachten wij ons in de onaanschouwelijke geestelijke dingen te orienteeren, ze te verduidelijken door analogieën, beelden, vergelijkingen ontleend aan de ruimtelijke natuur of aan het gewone leven. Maar men kan hiermee niet te zeer op zijn hoede zijn. Vooral in het nadenken over ons kennen spelen deze metaforen en beelden (en niet slechts bij de gewone ontwikkelde menschen , maar helaas! slechts al te dikwijls ook bij de wijsgeeren) een zeer gevaarlijke rol. Men maakt zich daarmede maar al te gemakkelijk van de moeilijkheden af.

Sluiten