Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

( 100 )

de verdeeldheid groot. Heeft het zedelijke zijn oorsprong in behoeften en neigingen, die op zichzelve nog niet zedelijk zijn, of is het een oorspronkelijk gegeven der menschelijke natuur? Wordt de waarde ervan door zijn nut of door zijn eigen innerlijk gehalte bepaald? Heeft Plato of Darwin, Kant

of Cointe gelijk?1)

Deze vragen zijn uiterst belangrijk, en indien ze beantwoord moesten worden voordat wij tot de bespreking van het verband tusschen ethiek en politiek mochten overgaan, kwamen we daar in geen uren en dagen aan toe. Gelukkig, dat wij een practiscli standpunt mogen innemen, en van een onweersprekelijk feit kunnen uitgaan, van het feit n.1., dat, welke ook de oorsprong en de grondslag van het zedelijke zij, het thans een onverwoestbaar element uitmaakt van de menschelijke natuur. Laat de soorten vroeger anders ontstaan zijn, thans zijn ze constant. In overeenstemming met Virchow en Ammon verklaarde Prof. Hugo de Vries: Der Menscb ist ein Dauertypus, hij blijft wat hij is.2) En wij mogen erbij voegen, hij is en hij blijft een redelijk en een zedelijk wezen.

We mogen zelfs nog eene schrede verder gaan. Het zedelijke, dat thans een wezenlijk bestanddeel uitmaakt van de menschelijke natuur, bestaat niet louter in een vorm zonder inhoud, in den kategorischen imperatief van het: gij zult, zonder meer; maar het sluit van huis uit ook eene bepaalde richting in en brengt een zekeren, schoon niet starren en onbewegelijken inhoud mee. Yictor Cathrein heeft ten vorigen jare bij Herder te Preiburg, als vrucht van jarenlange en uitgebreide studie, een werk in drie deelen het licht doen zien over die Einheit des sittlichen Bewustseins in der Menschheit en daarin het bewijs trachten te leveren, dat liet zedelijk denken en handelen der menschheid overal en ten allen tijde op een gelijken Grundstock von sittlichen Begriffen urnl Grundsatzen rust, en dat er dus eene eeuwige, onveranderlijke

l) Verg. Heynians t. a. p.

*) Hugo de Vries, Afstammings- en Mutatieleer. Baarn 190bl.

Sluiten