Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de „functions mentales dans les sociétés inférieures" (Levy-Brühl). Men ziet niet meer in een enkelen factor den sleutel van 't geheel der religieuze verschijnselen: men voert ons op „the threshold of religion" (Marett); dieper kennis van hen die men verwarrend de „primitieven' noemt, hebben onze Nederlandsche zendelingen onder de Toradja s, Dr. Adriani en Dr. Kruijt geleid de oude „animistische" theorie duchtig te herzien, of liever ons nader tot de bevolking zelf dan tot een theorie gebracht. Engelsche onderzoekingen hebben het Binnenland van Australië ontsloten.

Nieuwere wegen en proeven: wij vinden ze sporadisch reeds onder de geleerden uit de oudere periode waarover wij spraken. Robertson Smith had in zijn lezingen over den oorspronkelijken godsdienst der Semiten de idee van stamgemeenschap en offer, ik zou bijna zeggen van sacrament, in haar godsdienstige waarde ontleed. Op klassiek terrein gaf Fustel de Coulanges „La cite antique het beeld van de religieuze beteekenis der sociale en politieke geledingen in het antieke leven. Zoo zou ik meer kunnen noemen. Laat mij alleen nog wijzen op het, helaas alleen in het Deensch toegankelijke, zoo uiterst gewichtige werk van Groenbech, dien wij ons hier te Leiden nog van het godsdienst-historisch congres herinneren, die in tolkeaet i Oldtiden de ideeën uit de wereld der saga s fijn en rijk ont-

Sluiten