Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

niet meer afgezonderd, als sporadische, • en dan raadselachtige verschijnselen, wij erkennen dat zij in verband staan met een diep besef aangaande den kringloop van dood en leven; met een opvatting, die smart, leed, dood in 't goddelijk leven zelf verplaatst, en den mensch niet het een en ander daaromtrent leert of inprent, maar in de aanschouwing, in 't offer, in de ascese hem in doods- en levensgemeenschap brengt met lijdende, stervende, opgestane goden. Ziedaar diepe religieuze waarden, die in de eeuwen van 't ontstaan des Christendoms niet slechts in heidensche culten opleefden (Isis-, Mithramysteriën, enz.), maar waarvan gedachten, gevoelens, ja leuzen in de christelijke litteratuur niet ontbreken; waarmede Saulus van Tarse stellig in meer dan oppervlakkige aanraking is geweest.

Wij willen allerminst het Christendom uit deze verschijnselen afleiden. Het zou zijn den persoon van Jezus wegcijferen; maar dat in de wijze waarop die Christus is gezien en verklaard niet slechts Joodsche, maar ook Hellenistische gevoelens mede hebben gewerkt, dat men in de kennis van den man van smarten die de heer der heerlijkheid is geworden de eenheid van God en eeuwig leven als een nieuwe werkelijkheid is gaan gevoelen, dit begrijpt de godsdiensthistoricus juister dan de dogmaticus.

Sluiten