Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

grondslagen gebouwd en in zijn geheele wezen zedelijk, toch voor oneindig vele behoeften des zedelijken levens geen bijzonder richtsnoer, geen bijzondere instelling aangeven kan. Wel heeft hij zoodanige instellingen in zijne rechtbanken, besturen en zijne scholen, zonder echter datgene te kunnen of te willen vervangen, wat de kerk in vroegere tijden als haar domein beschouwde. En nog beschouwt — en eigenzinnig, zonder zelfs een enkel denkbeeld van ons tegenwoordig bewustzijn tot het hare gemaakt te hebben, terug verlangt; voorwaar, een niet geringere dwaasheid, dan wanneer Jupiter, Neptunus en Pluto in hun vroegere rechten weêr geplaatst verlangden te worden; alleen met dit onderscheid, dat de laatsten geen tempels en priesters meer hebben om hunne aanspiaken te doen gelden, terwijl de kerk en de geestelijkheid nog wapentuig genoeg bezitten, om over de dwazen te heerschen en de armen en zwakken te dwingen.

Ook is hare inrichting op zich zelve doordacht en samenhangend berekend: er is geen toestand, geen ouderdom, geen stand, welke zij niet in zaken, die buiten het bei eik van den staat liggen, bereid zou zijn, practisch te helpen; doch al haar verzachtende middelen zijn narcotica, vergiften, welke hen, die ze gebruiken, ten verderve voeren; want wat zij in de mis en op den kansel, in den biechtstoel en aan het ziekbed, in het bidvertrek der broederschap en in de leerzaal der school, van den doop tot aan de begrafenis doen en zijn, is, wel is waar, wel geschikt om den mensch in een doffen sluimer te wiegen, opdat hij niet zie, wat toch zoo duidelijk voor

Sluiten