Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

haar verhouding tot de andere kerkgenootschappen. Voorheen waren deze kerken te onderkennen aan haar verschillende geloofsovertuiging. De Synode van Dordt b.v. maakte heel duidelijk onderscheid tusschen het geloofskarakter der Gereformeerde (thans de Nederlandsch-Hervormde) kerk, en dat van de Remonstranten. Ook het onderscheid tusschen Remonstranten, Doopsgezinden en Lutheranen was toen in het oog vallend. Deze onderscheiden zijn echter in den loop der tijden langzaam maar zeker — vooral door den groei der vrijzinnige geloofsopvatting en door de opkomst der Moderne Richting — weggevallen of vervaagd. Er is wel verschil van geloof gebleven, groot verschil zelfs (met tal van overgangsverschijnselen) tusschen rechtzinnigheid en vrijzinnigheid, maar de scheidslijnen loopen nu door vele kerken heen en grenzen daar groepen van vrijzinnigen af, die in geloof bij elkander hooren — ook al vertoonen zij door den aard van hun kerk en haar historie een ietwat apart karakter. Zij zijn zich bewust van hun samenhoorigheid, hetgeen o.a. bleek uit de gemeenschappelijke stichting van den Nederlandschen Protestantenbond (1870), die met goedvinden der kerken overal plaatsvervangend optreedt, waar geen vrijzinnige gemeenten zijn; de Protestantenbondsafdeeling verzamelt daar de vrijzinnige Hervormden en Lutherschen, de Doopsgezinden en Remonstranten, en verschaft hun godsdienstprediking en -onderwijs.

Verschil van maatschappelijke en staatkundige overtuiging doet zich — vooral na den oorlog — in het bijzonder ook in de rijen der vrijzinnige Protestanten gevoelen, hetgeen op zichzelf geen ongunstig teeken is; sociale bewogenheid als rechtstreeksche uiting van godsdienstig geloof was immers de oorzaak. Dit geloof zal echter bijeenhouden die in het hoogste opzicht, in de geesteshouding jegens God en menschen, bijeenhooren.

Wij Remonstranten voelen ons thans met de vrijzinnige Protestanten aller kerken staan in één geestelijke beweging en zouden gaarne nauwer met hen samenwerken. De geschiedenis kan het bewijzen, en ook thans kan ieder het weten, dat de Remonstranten — juist omdat zij zoo weinig exclusief, zoo weinig kerkzuchtig zijn van aanleg — de eersten zijn om andere groepen de hand toe te steken ten einde tot meerdere eenheid te komen. De „vereenigd Christelijke gemeente" van Dokkum getuigt nog steeds van een poging, reeds in 1795 gedaan. Maar nog altijd blijken de tijden voor vereeniging der vrijzinnige kerkelijke groepen nog niet rijp. Praktische moeilijkheden, o.a. de strijd der vrijzinnig-Hervormden om hun recht in de Hervormde kerk,

Sluiten