Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

midden van de ontstokene kwab kan etterinfiltratie, verder naar den omtrek roode hepatisatie, nog meer buitenwaarts kan bloederige en geheel buiten op weiachtige vochtovervulling te zamen bestaan; bij longontsteking van beide longen is volgens Hasse meest de onderste kwab der regter long gehepatiseerd, gedeeltelijk met etter doortrokken, terwijl de bovenste kwab en de grondvlakte der linker long nog in het eerste tijdperk zijn (1).

Verschijnselen der acute longontsteking.

§ 625. Wij beginnen de leer van de verschijnselen der acute longontsteking daarmede, dat wij het eerst de gewigtigste verschijnselen der ziekte in hun geheel, in hunnen zamenhang en hunne opvolging beschouwen; hierdoor behouden wij eenen vasten rigtsnoer in de weifelingen en wijzigingen , waaraan elk verschijnsel, op zichzelf beschouwd, onderhevig is en welke als nalezing op de schets van het ziektebeeld alsdan het onderwerp onzer beschouwingen zullen uitmaken.

§ 626. De ziekte begint gewoonlijk met hevige koude rillingen en eene aandoening van het algemeen gevoel, waarop hitte volgt. Gemeenlijk eerst eenige uren na het opkomen der koortsverschijnselen klaagt de zieke over vastzittende pijn, of een gevoel van drukking, zwaarte op de borst, de ademhaling is beklemd, kort; dikwijls geschiedt het ademhalen meer met de buikspieren en het middelrif, dan door opheffing der borstkas; de zieke is niet in staat diep in te ademen, daar door de inademing de pijn versterkt en de hoest opgewekt wordt. De ook van zeiven opkomende hoest is kort, droog, of de zieke brengt slechts weinig taaije, aan het vat vast aanklevende , in het begin half doorschijnende , slijmige , daarna bloederige, safraangeel of roestkleurig uitziende fluimen op. Heest ligt de zieke op den rug. De pols is menigvuldig, vol, hard, maar zeer vaak onderdrukt, week, en ontwikkelt zich vaak eerst na eene of meer aderlatingen. Het gelaat is levendig rood, het hoofd is beneveld en pijnlijk. Meest is de koorts synochaal , de hitte groot, de zieke verlangt sterk naar verkoeling en verkoelende drank. De pis is spaarzaam en donkerrood , als Bourgonjewijn ; het uit de ader afgelaten bloed bedekt zich met eene spekkorst; in de avonduren verheffen zich de plaatselijke en koortsverschijnselen; tegen den morgen nalating van alle verschijnselen. Uit deze groep van verschijnselen kan men overigens zonder hulp van de auscultatie en percussie nog niet met zekerheid erkennen, of wel de long zelve door ontsteking aangetast is, en of de vochtstilstand in het tijdperk der bloedovervulling is gebleven, dan of hij reeds tof hepatisatie overgegaan is. Is de overvulling niet aanzienlijk en slechts tot eene kleine plek bepaald, dan leert de percussie dikwijls niets; de klank-bij het aanslaan van de borst blijft helder (is zelfs in zekere gevallen, volgens Skoda, trommelachtig). Neemt de opvulling toe en wordt het longweefsel digter, dan wordt ook de percussietoon in eenen met het ontstoken deel overeenkomstigen omvang mat, maar toch zelden zoo dof en klankeloos, als bij pleuritische uitzweeting. Karakteristiek zijn de daadzaken , die men met den stethoscoop verkrijgt. De in het overvuld weefsel

(1) T. a. p. p. 277.

Sluiten