Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Van eene rekenschap, hoe deze middelen de opslorping zouden bewerken, wordt niet gesproken, of men geeft als verklaring de eene of andere verzonnene theorie, waarvoor geen bewijs uit de ondervinding kan geleverd worden. Werken deze middelen door vloeibaarmaking der dierlijke stof, der tuberkels? Werken zij door verandering der vochtmassa? Werken zij op de opslorping terug, door alle of enkele uitscheidingsbedrijven aan te zetten? Veranderen zij de zenuwwerkzaamheid?

$ 1145. Met opzet wijs ik deze vuile vlekken in de geneeswijzen aan, om te toonen, dat eene beslissing over de waarde der opgenoemde middelen voor als nog slechts op den weg der empirie mogelijk is. De aanwijzing geeft het regt, om die middelen onder dezelve te beproeven, die door de ondervinding van anderen den besten borgtogt in hun voordeel hebben; de verklaring van het hoe hunner uitwerking blijve voor betere tijden bewaard.

$ 1140. c) De ziekte is in het tijdperk der verweeking des tuberkels en der verettering der long getreden. Behalve dat de raauwe tuberkelmassa in den zin der vorige aanwijzing moet verwijderd worden, komt er nu nog de verdere aanwijzing bij, om de verweekte knobbelstof' te ontlasten en de overblijvende holten door opvulling of door likteekenvorming tot genezing te brengen. De ouden behandelden de etterholten even als uitwendige liuidzweren ; zij wilden op den gezonden bodem gezonde granulatie voortbrengen; de balsem, die zij op uitwendige wonden smeerden, lieten zij door de zieken slikken, en het goed geloof liet de cicatrisantia door de maag, het darmkanaal, het bloed en het eigen weefsel der long heen in behoorlijke aanraking met de inwendige verzwering komen. Van het proces, waardoor de sluiting der tuberkelholten werkelijk plaats grijpt, had men uit gebrek van ontleedkundige onderzoekingen, die uit hoofde van de besmetting geschuwd werden, geen denkbeeld. De verwoestende ettering zocht men in eene granulerende, den ichor in pus laudabile te veranderen ; dit gaf aanleiding tot het gebruik van kina en van andere tonica, van de delfstoffelijke zuren. Men ziet, dat zoodra men ook deze zoogenoemde teringwerende middelen tót hunnen oorsprong vervolgt, een verdedigbare grond voor hun gebruik ter naauwernood te vinden is, en dat hun geene andere waarde toekomt, dan aan de overige empirische middelen in het algemeen. Anderen zochten de zwerende vlakte der long meer onmiddellijk te lijf te trekken, met de meest verschillende bedoelingen, ter verweeking, oplossing, uitdrooging, verbetering der ettering, bevordering der granulatien , tot het looijen der vlakte enz. wendde en wendt mén de inademingen der meest verschillende dampen uit afkooksels van kiuiden; chloor-, iood-oplossingen , aether-, zwaveldampen, berookingen met teei en harsen, salpeterzure dampen, koolzuur-, waterstof- en stikstoJgas enz. aan; met welken uitslag zullen wij later zien.

§ 1147. d) De zoogenoemde symptomatische of palliative armwijzing ontziet den onaangenamen taak, om het ziekteproces in zijn geheel en in zijn binnenste aan te tasten, en tegen het geheel van het ziekteproces een onverdeeld geneesplan in te rigten. Hare grondstelliug is: ben ik in staat, om ieder afzonderlijk blijk, ieder verschijnsel der ziekte weg te nemen, dan neem ik de ziekte zelve noodzakelijk ook weg; gelukt mij dit niet met alle verschijnselen, dan breng ik den lijder toch verligting aan. De symptoma-

Sluiten