is toegevoegd aan uw favorieten.

De psychologie der kleutertaal

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

maar aanduidingen van lust- of onlustgevoelens, die door 'n bepaalde

persoon worden opgewekt.

Zelfs bij sensorische kenmerken wordt niet de zinskwaliteit als 'zoodanig benoemd, maar allereerst de gevoelsindruk, dien ze teweegbrengen Heet of warm in den mond van 'n kleuter (dit woord hoort bijna steeds tot de eerste adjektieven) wil niet zeggen: „dat is heet," maar „dat is me ie heet," m. a. w. bij het vastgrijpen, eten, drinken, enz. maakt dat 'n onaangenamen indruk op mij. De dreumes zou het niet in z'n hoofdje krijgen, kenmerken of eigenschappen te isoleeren, wanneer ze zich niet opdrongen aan z'n affektieve

opmerkzaamheid.

Bij Keesje liggen de voorbeelden weer voor het grijpen. Een van z'n lievelingswoordjes was fies. Fles heette o. a. alles wat nat aanvoelde; zelfs moeder, (die anders altijd soel was), toen ze op zekeren keer met 'n natte schort bij hem kwam: Jieze moene". Hij bedoelde daarmee niet het natte, maar z'n onlustgevoel, ja 'n gevoel van afkeuring, zooals'duidelijk bleek, toen hij kort daarop zich aan het bekende kleinkindervergrijp had schuldig gemaakt en dat konstateerde niet met fieze bed, maar droogjes en koeltjes weg: bed nat.

Zooals we zien, komen al heel spoedig de gevoels-interjekties — want het zijn heusche uitroepen, klankreakties op lust of onlust — vóór het zelfstandig naamwoord en beginnen dus het aspekt van echte adjektieven te krijgen. Fiete moene = soete moene; fiete oda = lekkere honing; ekke kooraa = lekkere koolraap; choote oop = groote hoop; watte mooie reuze = o wat 'n mooie rozen; o wa ief

duifje = o wat 'n lief duifje.

Telkens is in deze voorbeelden het adjektief attributief gebruikt en gaat aan het zelfstandig naamwoord vooraf. A priori was dit te verwachten; het gevoel spreekt immers het sterkst en heeft dus den voorrang; het substantief als aanduider der oorzaak is hier van ondergeschikt belang en komt daarom pas op de tweede plaats. Soete moene en het vroegere auw kous zijn eigenlijk dezelfde konstruktie; met dit verschil echter, dat soete 'n sinds lang bekend gevoel aanduidt, behoorend bij de bekende voorstelling „moeder",