is toegevoegd aan uw favorieten.

Neutraliteit der overheid in de Nederlandsche koloniën jegens godsdienstzaken

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

woorden: „allen voor zoover erkend door het bestuur" 1).

Ook zij hier met een enkel woord vermeld, dat, naar aanleiding van het uitbreken van de pokken op een van Djiddah terugkeerend stoomschip, de betrokken ambtenaren in 1885 (bijblad 4114) werden uitgenoodigd om de pelgrims vóór hun vertrek er op te wijzen, dat vaccine wenschelijk was. Dwingend de vaccine voorschrijven kon de regeering niet, daar dit niet strookte met de door haar op dat stuk aangenomen beginselen. In aansluiting op het sanitaire verdrag van Parijs in 1894, geratificeerd in 1898 (Ind. Stb. 1898, no. 288) 2), werden regels gegeven ter verbetering van den sanitairen toestand en ter nadere omlijning van de begrippen „pelgrim", „pelgrimsschip ' enz. (Ind. Stb. 1898, no. 294). Met deze bepalingen, die zuiver in het belang der pelgrims waren, en wier strikte naleving den reeders en schippers danig dwars zat, werd echter vaak openlijk de spot gedreven 8).

Ten slotte nog een beschermende maatregel, genomen met het oog op den huidigen oorlogstoestand: na het uitbreken van den oorlog wilden vele leden der Djawah-kolonie terugkeeren naar Indië, doch zij waren te arm om den overtocht te betalen. De Indische regeering nam daarom de garantie op zich voor de passagegelden en liet in den zomer van 1915 bijna 5000 personen terughalen4). In 1917 is iets dergelijks herhaald. Voor normale tijden echter geldt het beginsel, dat de bedevaartgangers „noch door giften, noch door voorschotten van Regeeringswege worden geholpen" (bijblad 7469 van 1912).

De vraag, in hoeverre een en ander in overeenstemming is met art. 119 van het regeeringsreglement, kan niet moeilijk zijn. Belemmerende maatregelen als die van 1825 en 1831

1) Vgl. o.a. ook de §§ 2 van Ind. Stbb. 1915, no. 21; 1914, nos. 101 en 717; 1913, nos. 128 en 129; 1911, no. 426; 1908, nos. 24 en 509, enz.

2) Zie voor de sanitaire tractaten Jhr. Mr. W. J. M. van Eysinoa, Ontwikkeling en inhoud der Nederlandsche tractaten, 1916, blzz. 118—119, 20.

3) Vgl. Dr. C. Snouck Hurgronje, De Hadji-politiek enz., blzz. 350—351.

4) Bedevaartverslag 1914—1915 te vinden in Handelingen 1915—1916, Bijlage

A, hoofdstuk III, no. 5, blz. 101.