is toegevoegd aan uw favorieten.

De afschaffing der laatste heerendiensten op Java

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

schoon, snijden gras, halen water en brandhout, verrichten allerlei huiselijke bezigheden, vergezellen de vrouw van het desahoofd naar de pasar, doen tuinarbeid en keeren s middags huiswaarts".

Van veel gewicht achtte Minister de waal Malefitt het, dat de heer hasselman in zijn rapport over den druk der desadiensten, in 1902 uitgebracht, van meening is, dat de pantjen-diensten niet buitengewoon drukkend geacht kunnen worden. De heer h. kwam tot deze meening door de antwoorden der Plaatselijke besturen op aan dezen gestelde vragen, voor welker beantwoording de Inlandsche ambtenaren en desabesturen waren gehoord geworden en alleen bij hooge uitzondering ook eenige desadienstplichtigen. Toen de heer hasselman als controleur, toegevoegd aan den leider van het heerendienstonderzoek in 1889/1893, zelf het onderzoek in de desa hield en hierbij in 't bijzonder de dienstplichtigen hoorde, was hij echter tot een eenigszins andere conclusie gekomen en kan men in zijn rapport dienaangaande omtrent de residentie Semarang lezen: „De pantjendieust wordt als de zwaarste onder de desadiensten beschouwd; het aantal pantjens voor de desahoofden wordt dan ook bij elke desaverkiezing in overleg met de bevolking vastgesteld".

Doch hoe dit ook zij, zeker meen ik te weten, dat ook de heer hasselman van oordeel is, dat bij goede regeling, om redenen hiervoren genoemd, de diensten aan de wegen niet zoo bezwarend zijn voor de bevolking, dat zij tegen haar zin moeten afgeschaft worden met verhooging van het hoofdgeld.

Minister De Waal Malefijt gaf nog als zijn gevoelen te kennen, dat men in deze ook niet den Javaan naar Westersch standpunt moet beoordeelen. ,,Het verrichten van diensten", zeide Z.Exc., „vindt hij niet vernederend, en hij vindt het vegen van een straat of het harken van een weg iets gewoons".

Dezelfde redeneering kan men aanvoeren tegen de afschaffing der slavernij, het pandelingschap en het koppensnellen, en toch zal een ieder hierbij het Westersch standpunt willen handhaven. Aan de pantjendiensten is trouwens heel wat meer verbonden dan vegen en harken. Het zijn in den vollen zin des woords: kneeht.sdiensten.