is toegevoegd aan uw favorieten.

De toekomst der maatschappij

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zitten die ons de kracht geven de werkelijkheid van heden onder de oogen te zien. En idealisme beteekent éénheid, ordening, waarde-bepaling.

Ik ben niet onbillijk als ik generaliseerend zeg, dat de naturalistische roman meer en meer levens-realiteit heeft gegeven zonder schoonheid en de moderne lyriek schoonheid zonder levens-realiteit, dat in beide een geestelijke achtergrond te zeer gemist werd. De roman was de moderne kunst-vorm die het meest in den tijd stond, doch deze roman, juist door zijn realistische stijlloosheid, verbasterde langzamerhand tot een volledige levens-verbanaliseering. De duizenden romanlezers, lezen slechts „romannetjes". De roman is het slechtste type geworden van „populaire" kunst, van democratische verburgerlijking der kunst; de cinematograaf in de litteratuur. De schoone uitzonderingen kunnen mij deze werkelijkheid niet doen vergeten, vooral niet wanneer die uitzonderingen eenvoud en mensahelijkheid missen. Wie ontkent, dat de niet-populaire roman vaak terecht niet populair was, of dat de veel-gelezen roman beter on^gelezen bleef, is een intedlectueel zonder cultuur-geweten, zonder menschen-liefde. Gaarne maak ik mij tot „publiek" om de vrijheid te behouden zulks te zeggen.

En daar tegenover zie ik een poëzie, welke geheel buiten het leven staat; ik zie, dat zoovelen onzer geprezen dichters voortgaan fraaie stemmings-gediehtjes, rhetorische schijn-poëmen te maken, van een vaag romantiekje, vloeiend maar leeg, en waaruit nooit opklinkt de stem van den strijdenden, lijdenden, triomfeerenden mensch. Als zulk een dichter de oprechtheid had zijn gemoeds-leegte te bekennen, in smart, dan zou hij, ook in dezen tijd, kunst kunnen scheppen die een levens-belijdenis inhield. Maar tot zulk een bekentenis zal de „aestheet", die zich ten onrechte dichter noemt, nooit in staat zijn. De aestheet voelt immers alles, staat immers boven het leven uit.... Als de dichter de liefde