Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Deze was oneindig fijn, in het eerst onzichtbaar yoor het bloote oog, doch ging verder en verder, de oorlog met Japan vertoonde de breuk, en . . .

Ik herinner mij, jaren geleden —het was tijdens den Fransch-Chineeschen oorlog van 1884—in Europa een gesprek te hebben gehad met een ontwikkelden Chinees,die beweerde reeds sedert lang vvestersche toestanden goed te kennen. Op mijn vraag: ,,Wat denkt men in China van Europa en van de Europeanem r' was het antwoord in substantie als volst: „Wij hebben eene zóó eeuwenoude beschaving dat wij noodzakelijkerwijs op u moeten nederzien als parvenu's, te eerder omdat onze civilisatie rust op beginselen van geheel vreedzamen aard, terwijl datgene wat gij beschaving roemt, uitsluitend naar buskruit riekt; tegelijkerijd hebben wij aanleiding om u te vreezen evenals wij bang zijn voor brand, indien wij iemand in ons huis moeten toelaten van wien wij weten dat hij op onvoorzichtige wijze omgaat met vuur.'

Dit gezegde geeft vrijwel de wijze terug, waarop de bestgezinde en de meest wetende Chineezen den toestand beschouwden.

Een hemelsbreed verschillend punt van uitgang, een blinde vereering van a!les wat oud is, gepaard aan een vooroordeel tegen het nieuwe, de rampen, welke het gevolg zijn geweest van buitel 1 indsche oorlogen, en het feit, dat hier twee geheel verschillende rassen met elkander in aanraking kwamen, hebben gemaakt, dat de Chinees gedurende vijftig jaren wars is geweest van elke verandering in Europeesche richting. Alleen het kanon kon hem daartoe dwingen.

Toen ik eenige volzinnen vroeger de draad van mijn argu ment afbrak, had ik bijna geschreven: de Chineeche vaas ligt in stukken. Deze bewering van onzen kant ware nochtans te optimistisch. Men moet zich voorloopig tevreden stellen met het feit dat de oorlog met Japan eene partij in China in het leven heeft geroepen, die naar hervormingen streeft. Mijn zegsman van 1884 ontmoette ik onlangs te Tientsin, alwaar hij een zeer voornamen post bekleedt. Toen ik hem aan

~>5

Sluiten