Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vijand heeft beschouwd. De overblijvende volkshelft, de vrijzinnigen, heeft hij niet opgehouden met smaad te overladen en hun innigste overtuiging beurtelings bespot, gehoond en gekrenkt. Trouwens: staatsman in den grooten zin van het woord is Kuyper nooit geweest. Om staatsman te wezen is hij te veel partijman en te veel artist (dit laatste pleegt hij nu nog dag aan dag den oud-minister Staal te verwijten). De partijman in hem was oorzaak, dat hij eenzijdige, de artist, dat hij slordige, origineel gedachte, maar slecht geconstrueerde, wetten maakte.

Viert men in hem den geleerde, ook dan onthouden wij ons. Een geleerde is Dr. Kuyper slechts voor wie, ja en amen zeggend, aan zijn voeten neerknielen. Als theoloog gaat hij ongetwijfeld de middelmaat te boven. Maar ondanks het aanzienlijk getal wetenschappen, op welker gebied hij met de grootste vrijmoedigheid als autoriteit durft optreden, is hij op ieder van die terreinen een leek. De flaters, die hij op wijsgeerig, geschiedkundig en kunsthistorisch gebied heeft gemaakt, zijn groot en vele. Onpartijdig onderzoek is hem vreemd, hij is er te veel partijman voor; getuige zijn „het Calvinisme en de kunst", dat den lezer met klem van woorden tracht te overtuigen, dat onze 17e eeuwsche kunst zijn hooge vlucht heeft te danken aan het Calvinisme, hoewel de feiten, ook de door hem zelf aangevoerde, bewijzen, dat zij heeft gebloeid ondanks het Calvinisme. Maar Dr. Kuyper erkent slechts zijn dwaling om er in te volharden. Zie de bekende passage uit „Verflauwing der grenzen", waarin hij de onhoudbaarheid van het Calvinisme tegenover de moderne critiek erkent, maar in eenen adem de getrouwen aanraadt, zich dan maar buiten 't bereik van die critiek te stellen, door zich terug te trekken binnen de grenzen van eigen groep en partij.

Viert men in hem den politieken agitator, dan blijven wij desgelijks buiten de deur. De politieke agitatie van

Sluiten