Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

1

Tetraëder is in het algemeen de naam van elke driezijdige pyramide, meer in het bijzonder is het het regelmatig lichaam, dat begrensd wordt door 4 congruente gelijkzijdige driehoeken en door 6 gelijke ribben. In de kristallografie is de tetraëder de hemiëdrische vorm van den regelmatigen octaëder.

Tetragonaalgetallen. Zie Polygonaalgelallen.

Tetragonaal kristalstelsel. Zie Kristallen.

Tetragonia expansa of Nieuw-Zeelandsche spinagie behoort tot de familie Ficoidaceae en wordt als groente gekweekt. Voor den handel beteekent dit gewas echter niet veel, daar het in een tijd oogstbaar is, dat er geen gebrek aan bladgroenten bestaat. In 't voorjaar op een beschut plaatsje gezaaid geeft zij reeds het eerste jaar een aardige opbrengst.

Tetrag-onolobus Moench. is de naam van een plantengeslacht uit de familie der Papilionaceae. Het omvat eenjarige en overblijvende kruiden met alleenstaande of gehaarde bloemen in de bladoksels en met vierkante, gevleugelde peulen. T. purpureus Moencli is een zomergewas met drietallige bladeren, netvormige blaadjes, dergelijke steunblaadjes, donkerroode of hooggele bloemen en veelzadige peulen ter lengte van 5 cm. Deze plant groeit in het zuiden van Europa en wordt sedert de vorige eeuw verbouwd om de peulen, die eenf ijne groente opleveren.

Tetragonurus. Zie Koornaarvisschen.

Tetrag-rammaton is de naam van een woord van vier letters, inzonderheid van den naam van de godheid, die in een aantal talen, bijv. in het Hebreeuwsch (zie Jehovah), Latijn, Grieksch en Duitsch uit vier letters bestaat.

Tetraktys is in de leer van de Pythagoreeërs het getal 10, dat de som is van de 4 eerste natuurlijke getallen (1+ 2 + 3 + 4) en in overeenstemming met het getal wereldlichamen en het aantal paren van oorspronkelijke tegenstellingen als de uitdrukking van volkomenheid wordt beschouwd.

Tetralogie. Zie Trilogie.

Tetrameter is de naam van een uit vier voeten bestaanden versregel, inzonderheid van de door vier dubbele voeten (dipodiën) gevormde trochaeische, jambische en anapaestische verzen. Wanneer aan den laatsten voet een lettergreep ontbreekt, heet de tetrameter katalektisch, is deze volledig dan heet hij akatalektisch. De akatalektische tetrameter wordt ook octonarius, de katalektische septenarius genoemd. Vooral in het Grieksche en in het OudRomeinsche drama kwam deze versmaat voor.

Tetramethylbenzol (Durol), C,0Hi? of C6H2(CH3)4, komt voor in steenkolen teer. Het is een kristallijne stof, die naar kamfer riekt en bereid kan worden uit toluol, pseudo-cumol enz. Bij oxydatie geeft het durylzuur (CH3)3.C6H2.C02H en cumidinzuur (CH3).,.C8H2.(C02H)2 en met geconcentreerd zwavelzuur hexamethylbenzol en verschillende sulfozuren.

Tetrapol is de naam van een wasch- en reinigingsmiddel, bestaande uit zeepoplossing, die tetrachloorkoolstof bevat. Dit laatste lost vetten op, zoodat tetrapol werkt in gevallen, waarin zeep of vetoplossende middelen alleen te kort schieten. Het is een volkomen neutrale vloeistof, die het weefsel, noch de kleur aantast.

Tetrarch of Viervorst is in Aziatische staten één van de vier vorsten van het land. Ook in Judea heetten zij aldus, bijv. Eerodes.

Tetrarchie is de benaming voor de heerschappij, de waardigheid of ook voor het gebied van den viervorst.

Tetrazolichamen (Disazolichamen) noemt men in de organische scheikunde de verbindingen, welke de azogroep (N : N) tweemaal bevatten. Zij ontstaan door inwerking van oxy- of amido-azolichamen of diazoverbindingen. Een andere groep der tetrazolichamen ontstaat, wanneer diazo-azoverbindingen, die men verkrijgt door inwerking van salpeterigzuur op amido-azolichamen, samengebracht worden met phenolen of aminen. Tot deze groep behooren de technisch belangrijke tetrazobenzolnaphtholverfstoffen.

Tetrorton. Zie Vastkakigen.

Tetronal (Diaethylsulfondiaethylmethaan), (C9 H20S20,) of (C2H6)2.C.(S02.C2H5)2, is een aan sulfonal verwante verbinding, die glanzende schilfertjes vormt en een bitteren, kamferachtigen smaak heeft. Zij lost moeilijk in water en gemakkelijk in alkohol op; haar smeltpunt bedraagt 85° C. Evenals sulfonal dient het als slaapmiddel.

Tet^jen, een stad in Bohemen, ligt aan de Elbe, die hier de Polzen opneemt en aan eenige spoorwegen, is door een kettingbrug met Bodenbach aan den anderen oever van de Elbe verbonden, bezit 2 kerken, een grafelijk slot met een toren van 60 m., een kapel, een bibliotheek, een archief, een kabinet van wapens en munten, een tuin en een park, een stadhuis, een stadspark en een standbeeld van Jozef II. Men vindt er verder o. a. een gymnasium en een ambachtsschool. Het aantal inwoners bedraagt (1900) 9698. Er zijn katoenspinnerijen, fabrieken voor aetherische oliën, papier, knoopen, zeep, verfstoffen, siroop, kurken, regenschermen, enz., bierbrouwerijen, molens en een aanzienlijke handel. Mooie punten in de omgeving zijn de Schneeberg, de Tyssaer Wande en Saksische Schweiz. In het dorp Liebwerd is een landbouwacademie.

Tets van Goudriaan, Arnold Willem Nicolaas van, een Nederlandsch staatsman, geboren in 1771 en overleden te 's Gravenhage den 6den Januari 1837, studeerde en promoveerde te Leiden in de rechten, bekleedde daarna een ambt te Dordrecht, doch wijdde zich in 1796 uitsluitend aan de rechtspraktijk. Den lBten Januari 1814 werd hij benoemd tot commissaris-generaal van het departement der Monden van de Maas en nam Gorinchem in bezit. Kort daarna werd hij staatsraad in buitengewonen dienst en gouverneur van Noord-Holland, in Mei 1828 minister van Financiën. Hij ontving het grootkruis in de Orde van den Nederlandschen Leeuw en was president van het amortisatie-syndicaat, van het burgerlijk pensioenfonds en van het Bijbelgenootschap.

Tettenborn, Friedrich Ilarl, vrijheer vort, een Oostenrijksch generaal der cavalerie, geboren den 19den Februari 1778 in het graafschap Sponheim, trad in 1794 in Oostenrijkschen dienst, werd na den slag bij Wagram majoor en vergezelde na den Vrede van Weenen den prins von Schwarzenberg naar Parijs. Bij het uitbreken van den Russischen Oorlog (1812) kwam hij als luitenant-kolonel in Russischen dienst, trok aan het hoofd der voorhoede van Koetoesow het eerst weder in Moskou, vervolgde als commandant der lichte ruiterij de Franschen tot aan de Beresina, veroverde Wilna, trok over den Niemen, wierp Macdomld terug en bezette Koningsber-

Sluiten