Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

makrophylla, mikrophylla; Ts. Mertensiam uit westelijk Noord-Amerika, door Jeffry in Europa gebracht in 1851; Tr. Carolmiana uit Carolina en Ts. PalUmiana met den tuinvorm argenlea.

Tuaillon, Louis, een Duitsch beeldhouwer, geboren te Berlijn den 7den September 1862, bezocht sedert 1878 de hoogeschool voor beeldende kunsten aldaar en werd in 1881 een leerling van R. Begas. In 1883 vertoefde hij gedurende langen tijd te Weenen, van 1885—1902 woonde hij te Rome. Door zijn bronzen amazone te paard werd hij algemeen bekend. Van zijn overige grootere werken noemen wij: de overwinnaars, de paardenmenner, het standbeeld van keizer Friedrich te Bremen en een Hercules met den stier. Hij is senator van de academie te Berlijn. In 1906 werd hij met de leiding van een atelier voor meesters in de beeldhouwkunst aan deze academie belast.

Tuba. Zie Trompet.

Tubalkain of Thubal Kain is volgens de Bijbelsche overlevering de zoon van Lamech en de uitvinder van den arbeid in koper en ijzer. Men kan hem den Hebreeuwschen Vulcanus noemen.

Tubbergen, een gemeente in de provincie Overijsel, 14 237 H.A. groot met (1910) 6689 inwoners, wordt begrensd door de Nederlandsche gemeenten Friezenveen, Ambt Almelo, Borne, Weerselo en Denekamp, en door het kerspel Wilsum van het Pruisische graafschap Bentheim. De Dinkel stroomt er door. Langs deze rivier en langs enkele beken vindt men klei, overigens bestaat de bodem uit diluviaal zand en hoogveen, Landbouw is het voornaamste middel van bestaan; verder is er eenige nijverheid. Tot de gemeente behooren de dorpen Tubbergen, Albergen, Geesteren, Langeveen, Reutum en Vasse, benevens eenige buurten.

Het dorp Tubbergen wordt voor het eerst in een oorkonde van 1312 vermeld. Men vindt er een Roomsch-Katholieke en een Hervormde kerk.

Tnberouline is de naam van een praeparaat, dat in 1890 door Róbert Koch werd uitgevonden. Het bestaat uit gesteriliseerde, in reincultuur gekweekte menschelijke tuberkelbacillen en wordt als geneesmiddel tegen tuberculose aanbevolen. Het werkt bij inspuiting onmiddellijk op de tuberculose deelen van het organisme. Reeds bij zeer kleine injecties veroorzaakt het bij tuberculeuze personen koorts, een gevoel van koude, pijn in de ledematen enz; bij gezonde personen vertoonen deze verschijnselen zich niet. Daardoor heeft men door deze inspuitingen een middel om de aanwezigheid van tuberculose te kunnen vaststellen. Aanvankelijkheid werd tuberculine dikwijls in te groote hoeveelheden toegediend, waardoor het niet de uitwerking had, die men er van verwachtte. Eerst sedert 1899 wordt haar waarde weder erkend. De vervaardiging van het praeparaat staat in Duitschland onder toezicht van het rijksinstituut voor experimenteele therapie te Frankfort a. M. Later heeft men met kleine wijzigingen nog verschillende andere praeparaten vervaardigd, zooals het tuberculocedine of antiphtisine van Klebs, het oxytuberculine van Hirschfelder, het nieuwe tuberculine Koch of tuberculine Tr enz.

Taberculose is een infectieziekte, (lie bij den mensch in de eerste plaats de longen, doch verder ook vele andere organen aantast, en waarvan

de verschijnselen, maar gelang van de functies van het aangetaste orgaan, zeer verschillend zijn. Haar voornaamste vormen zijn: acute miliairtuberculose, longtering, keeltering, darm tuberculose, tuberculose van de lymphkfieren, tuberculeuze ontstekingen van beenderen en gewrichten en de tuberculose van het urogenitaalorgaan, de milt, de lever, de hersenen, de tong, het gehemelte en de huid. Zie verder Longziekten.

Ook bij onze huisdieren komt tuberculose voor, het meest bij het rund en het varken, verder ook bij het schaap en de geit, zeldzamer bij het paard en den hond. Bij het gevogelte treedt deze ziekte dikwijls op. Ook andere dieren zijn er aan onderhevig; zoo bijv. komt zij in Denemarken dikwijls bij wild voor; de meeste apen sterven in de gevangenschap aan tering, en ook bij roofdieren treedt zij veelvuldig op.

Voor den mensch is de studie der tuberculose van het rund en het varken van het grootste belang, zoowel met het oog op de teelt van deze dieren, als voor de gezondheid van den mensch wegens zijn voeding met melk en vleesch. De rundertuberlose ontwikkelt zich in den regel langzaam, blijft gewoonlijk tot één orgaan beperkt en kan jarenlang reeds bestaan, zonder dat zij zich door uitwendige verschijnselen openbaart. Dikwijls blijkt na het slachten, dat een oogenschijnlijk gezond dier aan deze ziekte lijdende was. Wordt het niet geslacht, dan volgt op de eerste periode een tijdperk van vermagering en eindelijk de dood. Minder dikwijls dan de plaatselijke of locale tuberculose treedt de algemeene tuberculose op. Deze ontstaat, doordat de bacillen in den bloedsomloop komen en zoo door het geheele lichaam verspreid worden. Ook deze algemeene tuberculose kan een chronisch verloop hebben, dikwijls echter ook ontstaat er een acute miliair-tuberculose. Het meest komt bij het rund de tuberculose van de longen voor, (75%). gewoonlijk zonder dat andere organen aangetast worden; na de longen worden het borsten het buikvlies, het meest aangedaan. Deze vorm wordt parelzucht genoemd. Minder dikwijls worden de darmen, de lever, de nieren, de milt, de baarmoeder en de eierstokken aangetast. Ook de tuberculose van het vleesch, de beenderen en de uiers komen niet zoo dikwijls voor; deze vormen leveren echter met het oog op het gebruik van vleesch en melk groot gevaar op. De melk van dieren, die aan tuberculose van de uiers lijden, is zonder twijfel schadelijk voor de gezondheid. Door de vleeschkeuring is men met de rundertuberculose eerst beter bekend geworden. In den laatsten tijd heeft men veel gedaan om deze ziekte te bestrijden. Van het meeste belang is het, haar bestaan zoo spoedig mogelijk te leeren kennen, en vooral wanneer de uiers aangetast zijn, de zieke dieren te slachten en en de verdachte dieren af te zonderen. In vele gevallen levert het tuberculine een belangrijk middel op om de aanwezigheid van de ziekte te constateeren. Het is echter niet geheel betrouwbaar, daar men op een kunstmatige wijze haar werking kan neutraliseeren. In den laatsten tijd heeft men praeparaten vervaardigd voor injecties om de dieren immuun te maken. De meeste onderzoekers {Koch niet) nemen aan dat de tuberculosebacillen van runderen en menschen identiek zijn. Het gevaar van besmetting, vooral door het eten van

XV

20

Sluiten