Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

In den vorm van uitoefening van een bedrijf als overheidsbedrijf, als strijdmiddel tegen de trust, rust er dus een taak op de Regeering.

Daarvoor is niet noodig, dat het gansche bedrijf dat zich in handen van een trust bevindt, tot overheidsbedrijf wordt gemaakt. Het is afhankelijk van de omstandigheden hoever men daarbij moet gaan. Soms is het noodig het geheele bedrijf over te nemen, zooals bij de spoorwegen, wegens den verstrekkenden invloed daarvan op de gansche volksproductie. Meestal is het echter voldoende als een deel van de productie in concurrentie met de trust wordt gedreven. Men moet hierbij rekening houden met den invloed van een bepaald aanbod op de prijsvorming. Als nl. de Staat met een productie van 20 % voldoende invloed uitoefent op die prijsvorming, behoeft zij die productie niet verder uit te breiden en is een gedeeltelijke organisatie als overheidsbedrijf voldoende.

Zelfs eene bedreiging met de vorming tot overheidsbedrijf zal vaak aanleiding zijn tot beperking van de tyrannie van de trust. Als de geest van een volk zóó is, dat de trustexploitant weet, dat dat volk niet zal aarzelen eventueel de onderneming zelf in beheer te nemen, dan bedenkt hij zich wel eens alvorens de zaken op de spits te drijven.

Daarom was en is de trustontwikkeling zoo veel verder en teugelloozer in Amerika dan bij ons. Er is geen land, waar het socialisme minder kans heeft, het individualisme zooveel sterker staat, als in Amerika. Geen land dat kapitalistisch zoo ontwikkeld is. Geen land ter wereld levert er meer kans aan het individu om tot zekere positie te komen, iets wat in andere landen vrijwel uitgesloten is. Het lukt wel slechts enkelen, maar wat in Europa practisch is uitgesloten, (Zie le deel p. 31) is in Amerika niet gebonden aan beperkingen gesteld door afkomst, positie, enz. dus heeft men er meer en beter kansen om vooruit te komen. En ieder heeft er ook meer voorbeelden voor zich van menschen die zich opwerkten. Het gevolg is, dat men er de voorkeur aan geeft zichzelf een positie te scheppen, en niets voelt voor een actie van een meerderheid, voor gezamelijk optreden. Dit geeft aan het volkskarakter iets individualistisch. Bij de, in zake de trustbeperking voorgestelde maatregelen is dan ook door niemand en nooit bepleit een gaan in de richting van overheidsbedrijf. Men zegt er: De Staat moet zorgen voor het leger, de heffing van in- en uitvoerrechten enz. maar met het industrieele leven heeft hij zich niet te bemoeien.

Waren in Amerika de spoorwegen in handen van den Staat geweest, dan zou de ontwikkeling van de trusts niet of niet zoo' sterk geweest zijn. Het is toch een treffend verschijnsel, dat bij de grootere trusts de afhankelijkheid van de spoorwegen van die trusts, voor de laatsten juist de groote bron van winsten is geweest en de mogelijkheid voor hun groote ontwikkeling heeft geschapen. President Taft heeft dit goed ingezien en weten gedaan te krijgen dat de spoorwegen in het zich ontwikkelende Alaska in handen van de Unie zullen blijven.

Sluiten