Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

der naast elkaar gelegen landerijen. Zoo ook zal de socialistische gemeenschap niet dadelijk overal in het bezit van de beste machines zijn, maar de verouderde slechts bij opvolging in de verschillende fabrieken vervangen. Als men nu twee fabrieken naast elkaar heeft, waarvan de een met moderne, de andere met antieke machines, dan zal bij gelijke capaciteit der arbeiders de een meer produceeren dan de andere en dan zal de maatschappij die meerdere productie voor zichzelf opeischen dus de arbeiders ook niet het totaal van de productie krijgen, eenvoudig al uit een oogpunt van rechtvaardigheid.

Onder het régime der socialistische gemeenschap treedt de gemeenschap in de plaats van den privé-eigenaar en heft evenals deze pacht en rente; een andere voorstelling is onjuist. Dit is eene verdeeling, niet gebonden aan een bepaalde maatschappelijke organisatie, maar die principieel in iedere maatschappij gevonden wordt.

HOOFDSTUK II.

De pacht.

Wanneer over het land beschikt moet worden moet hiervoor worden betaald. De grond heeft waarde gekregen. De pachtleer van Ricardo.

Een van de factoren die op een deel van de productie aanspraak maken is het landbezit. Men onderscheidt daarbij:

1. Land als object van de productie, hetzij tijdelijk als bij den mijnbouw of duurzaam als rationeele landbouw, waar de uitputting hersteld wordt door bemesting enz.

2. Land als plaats van productie.

3. Land als woongelegenheid.

In al die gevallen moet voor de beschikking over dien grond betaald worden en heeft het land een waarde verschillend bij de verschillende volkeren, ja zelfs binnen den kring van ieder volk. In allen gevalle, men heeft geen gratis beschikking over den grond.

"Waardoor is nu de waarde van den grond ontstaan? Een "verklaring is daarvan gegeven die jaren lang onaangevochten gegolden heeft, n.1. door Ricardo, in zijn pachtleer. ')

De leer van Ricardo luidt: Er is verschil tusschen de gronden wat betreft de ligging en de vrachtbaarheid. Als de bevolking nu toeneemt wordt niet voortdurend dezelfde grond bewerkt en intensiever bewerkt, maar naast elkaar worden successievelijk gronden van verschillende vruchtbaarheid, en meer of minder verwijderd van de nederzetting, in bewerking genomen, en daaruit ontstaat de grondrente. 2)

Is er nu een boer voornemens grond in cultuur te brengen, dan kan hij

') Die leer is een dier voorbeelden dat men zonder de eigenlijke uitvinder daarvan te zijn, toch eene theorie op zijn naam kan krijgen. Vroeger hebben de Engelschen Anderson en West die theorie ook al in hun geschriften gegeven; dit komt meer voor. Maar de verdienste van Ricardo is dat eerst in den vorm door hem er aan gegeven de leer succes heeft gehad. Evenzoo is het geweest met de leer van Malthus.

2) Dit is iets anders dan de grondrente van het B. W. De uitdrukking is ontleend aan het Eng. rent = pacht.