Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zelf stellen van arbeidsvoorwaarden, maar de redelijke voorwaarden van de arbeidsmarkt heeft te accepteeren. Zij stellen zich op het standpunt der klassieke economie. Met één beperking nochthans, die het beginsel geheel opzij zet, n.1. dat moeten worden nagevolgd de goede arbeidsvoorwaarden der particuliere werkgevers. Zij erkennen daarmee, dat er zijn goede en slechte voorwaarden, waartusschen moet worden gekozen; zoo geeft men het beginsel prijs. Immers Burgemeester en Wethouders worden hierdoor gedwongen tot de opstelling van volkomen zelstandige arbeidsvoorwaarden, voornamelijk als die voorwaarden bij de particuliere werkgevers in die gemeente slecht blijken te zijn. Het eenige juiste in die voorstelling is de erkenning dat er zijn grenzen voor de actie van de overheid; men mag niet geraken tot al te groote afwijkingen van het algemeen gebruikelijke. Er mag geen bevoordeeling van slechts enkelen zijn, noch mag het evenwicht in de bedrijven worden verstoord. Dit alles geldt ook voor de coöperatie. Ook het bestaan der coöperatie wordt in gevaar gebracht als al te gunstige arbeidsvoorwaarden worden gemaakt.

Nu kan de overheid in de richting van goede loonsvoorwaarden werkzaam zijn, niet alleen direct door middel van loonsbepaling, maar ook indirect door voorschriften voor bestekken. In dit opzicht is er in de laatste jaren eene sterke wijziging in de opvattingen merkbaar. Zoo werd in 1895 in de ereeniging voor Staathuishoudkunde en Statistiek de vraag van minimum loon en maximum arbeidsduur in de bestekken besproken, en toen was de overheerschende meening, dat de bepaling van een maximum arbeidsduur gewettigd was, maar dat van een minimum loon was uit den booze. Toch zijn in dit opzicht sedert dien in tal van gemeenten bepalingen gemaakt op het minimum loon, die gebleken zijn heilzame maatregelen te zijn, zonder dat daaraan ongewenschte gevolgen verbonden waren. Zelfs hadden ze gunstige gevolgen voor de loonsverhouding bij de particuliere nijverheid, zonder dat deze over die maatregelen ooit een klacht uitte. Zoo werd in Amsterdam de arbeidsduur teruggebracht op 11 uur, terwijl loonen werden voorgeschreven die iets hooger waren om de verkorting in den arbeidsduur te compenseeren. En de proef, welk resultaat dit op de aanbestedingsprijzen zou hebben, werd genomen, door met en zonder die voorwaarden inschrijving toe te laten; uit het rapport van het Centraal Bureau voor sociale adviezen, aldaar t. z. uitgebracht, blijkt, dat de maatregel van vaststelling van minimum loonen zoo'n gunstig gevolg had, dat de particuliere nijverheid die loonen heeft overgenomen, daarmee bewijzende dus, dat er geen druk op die industrie werd uitgeoefend.

Gegeven deze gunstige ervaring, kan men ook verder gaan en andere dan de genoemde voorwaarden regelen: zoo kan men bepalen het aantal leerlingen, het aantal niet volwassen arbeiders dat mag worden toegelaten, enz. In het buitenland is bepaald voor de aannemers van Gemeentewerken met betrekking tot hunne andere werklui, dat voor dezen dezelfde arbeidsvoorwaarden als voor de bestekswerklieden moeten gelden. Terwijl eenige pressie wordt uitgeoefend in deze richting door Amsterdam, dat een witte lijst heeft gemaakt van de aannemers die wegens hun gunstige arbeidsvoorwaarden in aanmerking komen voor de uitvoering van Gemeentewerken en een zwarte van hen die nooit in aanmerking zullen komen.

10

Sluiten