Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

XIX. STADHOUDER WILLEM II.

• 1. Het was een nog jonge man, die in 1647 Frederik Hendrik

opvolgde. Goed 20 jaar ! Naar getuigenissen van tijdgenooten zeer begaafd. Helaas heeft hij geen gelegenheid gehad zijn talenten te ontplooien.

Moeder Amalia van Solms had haar kinderen goed uitgehuwelijkt. Willem was verbonden aan een koningsdochter, Maria Stuart uit Engeland. Een trotsche, weinig hartelijke vrouw, te veel met zich zelf bezig, om nog voor anderen buiten den Stuart-kfing, oog te hebben. Hun huwelijk werd met één kind bekroond, prins Willem III, na vaders dood geboren (1650).

2. Het groote conflict waarin Willem II werd betrokken, toont overeenstemming met dat van 1618. Uiteindelijk is de vraag geweest, of in de Republiek de Staten-Generaal de baas zullen zijn, dan wel of de macht aan de. Provinciale Staten en daardoor aan de plaatselijke machthebbers zou behooren.

De aanhangers van de provinciale souvereiniteit hebben later hun verdediger gevonden in Jan de Wit. Het zijn de mannen van de regentenpartij. Vooral in Holland werd dit standpunt gretig aangehangen. De Oranjes steunden de Staten-Generaal, zij beschermden de eenheid van het rijk tegen de versnipperende werking der regenten.

3. Het conflict brak nu uit over de afdanking van krijgsvolk. De vrede maakte een kleiner leger mogelijk. Daarover was ieder het eens. Alleen maar : hoe ver zou men met de

E afdanking gaan ??

Men kende toen ten onzent alleen het huurleger. Beroepssoldaten verkochten hun kracht aan de meestbiedenden. Lichtingen oproepen, zooals nu, was niet mogelijk, daarom beteekende groote afdanking toen weerloosheid.

Eiken keer dreef Holland door, dat er meer werden afgedankt. Eindelijk zeiden de stadhouder en de Staten-Generaal : „nu is het genoeg". En toen botste men. Holland, geleid door regenten als de Amsterdamsche burgemeesters Bicker en den Dordtschen Jacob de Wit, wilde doorzetten. Maar de Saten-Generaal traden krachtig op.

4. De prins, met een heel gezelschap, reisde de weerbarstige steden langs. Geen succes. Toen zóu het geweld beslissen. De burgeroorlog stond voor de deur ! De voornaamste hoofden der regentenpartij werden gevangen en naar

Sluiten