Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Een der grootste wijzigingen is ingetreden na de uitvinding van de stoommachine. Toen zij in de bedrijven werd toegepast, werd de positie van den werkman geheel verschillend van die in vroeger tijd.

In Engeland spreekt men van „industrieele revolutie". De meeste uitvindingen zijn in Engeland gedaan, het oudste industrie-gebied van Europa.

Het kleinbedrijf werd grootbedrijf. De huisindustrie werd fabriekmatige !

Dit verminderde den toestand van den werkman. De machine deed eerst de productie zeer vermeerderen terwijl het gebruik gelijk bleef. Vandaar werkloosheid en armoede.

Engeland heeft in het begin van de 19de eeuw het meest van deze sociale kwesties te lijden gehad, in andere landen ook bij ons, kwam de industrie later op, in Duitschland b.v. eerst na 1870.

Sociale wetten zijn wetten, die de arbeidsverhoudingen regelen, de werktijden, de uitbetaling aan zieken e.d. Societas = gemeenschap.

2. De arbeiders in aantal de meerderen, zochten naar middelen om zich te versterken. Het middel was de organisatie. Wel was dit in de meeste landen aan de werknemers verboden, maar langzamerhand gelukte het hun toch. Deze arbeiders-organisaties kwamen helaas, in handen van socialistische, ongeloovige leiders.

Karl Marx, een Duitscher, richtte den oproep tot alle arbeiders : „Proletariërs van alle landen vereenigt u". Het socialisme leerde den onverzoenlijken klassenstrijd.

3. In ons land met zijn geringe industrie, kwam ook de arbeidersbeweging eerst laat op. Gelukkig waren er Christenen wakker, en zoo gelukte het, vele arbeiders uit de handen der neutrale en roode organisaties te houden. „Patrimonium" één der eerste vereenigingen op dit gebied, heeft in alle jaren van zijn bestaan! gestreden voor den eisch van sociale gerechtigheid. In het Christelijk Nationaal Vakverbond zijn arbeiders georganiseerd uit allerlei bedrijf. Ze kunnen elkaar steunen in dagen van strijd en werkloosheid.

4. Ook de wet heeft zich met deze dingen ingelaten. De liberalen hadden wel geleerd, dat de Staat zich niet moest bemoeien met de kwesties van werkgever en werknemer,

Sluiten