Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

mige model-constitutie aan Nederland op te dringen. Aan haar de plicht, om niet een willekeurige, maar historische, aan de wetten des levens gehoudene, autonomie voor personen, steden en gewesten, tegen het alles vereenvormend centralisme te handhaven. Aan haar de roeping om zich met kracht te verzetten tegen het modelleeren onzer wingewesten, naar wat hier het leven eischt, zoo daar zijn die ook bij Javaan en Madurees de experimenten der revolutie wilden wagen. Voor Javaan en Europeaan, voor elk een eigen levenswijs, een eigen regeringsvorm! dus moet haar leuze zijn. Maar evenmin mag ze zich krampachtig blijven vastklemmen aan het vigeerend stelsel van cultuur, zoo het blijkt, dat de kracht van het leven dien vorm geheel doorbroken heeft. Neen, zich buigende voor Sinaï's gegebod, en onkreukbaar in rechtvaardigheid, moet ze niet den goudschat van daar opeischen, maar veeleer het Evangelie aan Insulinde's volkeren brengen, niet om ze „nederduitsche", maar om ze javaansche christenen te maken, in wier huislijk en maatschappelijk leven naar eigen aard en vorm het geestesleven stroomt. Niet minder volhardend moet haar strijd zijn tegen de eenvormige leest, -waarop de staat elk onderwijs schoeit: niet om den gemengden vorm van het onderwijs te bestrijden, voor wie dien gemengden vorm wenscht, maar der gemengde school de suprematie, de alleenheerschappij te betwisten, en nevens haar gelijkelijk, onbekrompen recht te eischen voor elke levensuiting, die een eigen vorm van onderwijs begeert. Ja, recht voor allen te eischen, elke levensuiting tot haar recht te brengen, moet haar onverpoosd, haar rusteloos streven zijn. Maakt een kieswet als we thans bezitten, de openbaring der minderheid onmogelijk, een andere verkiezingswijs, niet naar toevallige locale districten, maar naar de districten der geesten ingedeeld, mag dan in haar programma niet ontbreken. Maar bovenal, is „een eigen vorm voor het eigen leven!" de energieke eisch waarmee ze tegen de eenvormigheid van den modernen staat te velde trekt, ze

Sluiten