Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

retrorsum." *) Alleen de theologie, waarvan waarachtige vooruitgang de leus is, heeft op eene toekomst, te midden van alle stormen te hopen. Waarachtige vooruitgang, herhaal ik, opdat niemand de begrippen van progressief en revolutionair met elkander verwarre. Op de vraag, wat men door vooruitgang verstaan moet, werd eenmaal geantwoord: 2) „in de wiskunde gedurig al meer te weten; in de godgeleerdheid gedurig al minder te gelooven; en in de wijsbegeerte gedurig al meer kunstwoorden uit te vinden." Was met name het tweede de waarheid, de Fortschrittsparteij zou uitsluitend aan de zijde der ontkenning te zoeken zijn. Maar, gij weet beter; de christelijk-theologische vooruitgang is niet die van stellen tot ontkennen, maar van gelooven tot weten, en van weten tot steeds beter gelooven en steeds zelfstandiger inzien. Christelijke Dogmatiek is, welbeschouwd, niets dan christelijke philosophie, maar op een gegeven bistorischen basis. Het fundament is onbewegelijk, maar het gebouw moet zich steeds hooger verheffen. Het geloof moet, zooveel mogelijk, op ieder punt vast en klaar, maar steeds voor dieper en hooger ontwikkeling vatbaar zijn, en de wetenschap des geloofs, ook bij hare hoogste vlugt, het karakter eener wordende wetenschap dragen. En zoo is dan de ware godgeleerde niet als een rots, waarvan iedere storm weer nieuwe steenbrokken afslaat, meer als een granietbodem, waar de wind het zand slechts afblaast, en

1) „Nimmer terug." Hanoversch symbool.

2) Kastner.

Sluiten