Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

hunne stemmen, zich ook nog toonen van geheel anderen klank laten hooren. Indien ja, misschien hebben zij ons ten slotte nog wel iets te zeggen, dat ernstige behartiging vraagt. M.H., gij staat getuigen te worden van een niet onbelangrijken strijd van partijen en meeningen. Wie gelijk heeft, moogt gij zelve beslissen!

„Zullen wij nog theologie studeeren, of niet?" Naauwelijks wagen wij het, de vraag bescheidenlijk in het midden te brengen, of het is ons, of wij van de uiterste linkerzijde een hoonenden schaterlach hooren. „Theologie," roept men ons spottende toe, „begraaf Mar gerust in hetzelfde, graf, dat de geest der eeuw sinds de laatste jaren voor al den onzin der speculatieve philosophie heeft gedolven. De hartstogt der werkelijkheid, die ons doorblaakt, laat waarlijk niet langer toe, dat wij met zulke illusies ons ophouden. Theologie is eene verstandsziekte, eene hallucinatie van den menschelijken geest, waarop ieder, die den moed had het groote raadsel tot op zijnen diepsten grond te doordenken, met medelijden en minachting neerziet. Het is openbaar; het geheim der geheele Theologie is louter de Anthropologie, met andere woorden, geheel het geloof aan God is een ijdele waan van den mensch; van het subject, dat zich eenvoudig objectiveert, en alzoo tot onwillekeurige zélfadoratie, hetzij van het individu, hetzij van het genus vervalt. Wat is God? Een hypothese, die niet bewezen kan worden; een naam in het beste geval voor de onbewuste natuurkracht, die alles doordringt, en eerst in het menscheUjk denken tot eene soort van zelfbewustheid ontwaakt. Wat is de

Sluiten