Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

hert niet lange beenen heeft gekregen, om snel te kunnen loopen, maar dat het snel loopt, dewijl het lange beenen heeft enz. Er bleef echter veel duister en raadselachtig, dat hier en daar met noodwendigheid op eene goddelijke tusschenkomst scheen te wijzen, totdat eindelijk Darwin . . . gij kunt het overige wel raden. Nu geen doelmatigheid meer; nu alles natuurlijk uit ontwikkeling verklaard; zóó natuurlijk, zeggen wij, dat men er waarlijk niet altijd ernstig bij kan blijven. Ik voor mij moet de bewijskracht van het physico-theologisch argument ontkennen; maar ik moet evenzeer de bewijskracht ontkennen van niet weinige beweringen, die moeten dienen, om de stelling te handhaven, dat alles uit natuurlijke ontwikkeling of natuurlijke afstamming of natuurlijke transmutatie kan verklaard worden. Men zegt eene onwaarheid, wanneer men aan het publiek mededeelt, dat het natuurkundig onderzoek thans nergens iets ontmoet, waar de natuurlijke verklaring haar hoofd stoot.' Het tegendeel is waar. Maar wel mag men den volke verkondigen, dat de vroegere physico-theologen somtijds onhoudbare stellingen hebben verdedigd, als zij ook daar aan bedoeling dachten, waar natuurlijke ontwikkeling eene voldoende verklaring aan de hand geeft. Dit behoefde echter Dr. Büchner niet te bewegen, om zijne hoorders en lezers op de volgende redenering te onthalen. Na hun te hebben bericht, dat het Prof. Helmholtz met weinig moeite gelukt is, aan het menschelijk oog eene geheele reeks van gebreken in de zamenstelling aantewijzen, gaat hij aldus voort: „Daar ik toch met het oog bezig ben, moet ik u nog hierop opmerkzaam maken, dat als wij ons eens op het standpunt der doelmatigheidsleer plaatsen, wij met alle recht mogen vragen, waarom wij de oogen alleen aan de vóórzijde van ons lichaam hebben en niet ook aan de achterzijde... ? Zou, indien wij ook oogen aan de achterzijde hadden, dit niet eene zeer luide lofrede van de zijde der voorstanders van de teleologische beschouwingswijze ten gevolge hebben? Of, zoo zou men de Heeren theologen of doelmatigheids-

Sluiten