Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

lijk der historische mag zij zich niet onttrekken. En te minder mag zij dit willen, naar mate het de geschiedenis is, en bij uitnemendheid de evangelische, die haar pad verheldert, en hare treden vaster maakt. Alleen worde van de geschiedenis geen hoogere zekerheid geëischt, dan zij kan geven. Historische zekerheid is geen mathematische zekerheid. Altijd zullen er, vooral wanneer het een ver verleden betreft en de bronnen zoo onvolkomen zijn, leemten in het onderzoek overblijven, tot welker aanvulling hypothesen onmisbaar zijn, hypothesen, die als zoodanig een min of meer subjectief karakter dragen, en in nauw verband staan met de geestesgesteldheid en de gemoedsstemming van den persoon des onderzoekers. (13) In de hoogste mate zal dit het geval zijn, wanneer, gelijk bij de evangelische geschiedenis, de hoogste belangen er mede gemoeid zijn.

Liever dan dit anders te willen, en zich daardoor den toegang tot historiekennis te sluiten, zie men nauwlettend toe, niet alleen dat de hypothese niet willekeurig zij, maar ook dat zij werkelijk verklare wat verklaard moet worden, en met onwraakbare historische gegevens niet in botsing kome.

Of de hypothese van het Symbolisme aan die vereischten voldoet? Mij dunkt, geëerde Toehoorders, bijzonder gunstig kan ons oordeel daarover niet zijn. Ook na nauwkeurig onderzoek van dezen sleutel moeten wij blijven zeggen: zoolang wij bij ons onderzoek naar den oorsprong des Christendoms geen plaats laten voor het Bovennatuurlijke, blijft de evangelische geschiedenis een raadsel, waarop geen sleutel past.

Edelgrootachtbare Heeren, Curatoren dezer Universiteit, niet gering was het vertrouwen, dat gij in mij steldet, toen

Sluiten