is toegevoegd aan uw favorieten.

Het christen-socialisme

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gebouw der samenleving rust. Het heeft een omkeering gebracht in de onderlinge verhoudingen van hen, die bij het bedrijfsleven betrokken zijn, het heeft een reeks van nieuwe zeer belangrijke wetten doen ontstaan, het heeft geleid tot een algeheele verandering in de politieke, ook in de internationale verhoudingen. Het heeft ook een niet te onderschatten invloed uitgeoefend op het geestelijk leven der menschheid. Het heeft meegewerkt tot het vormen van nieuwe, tot de vervorming van oude denkbeelden, het heeft aan het willen en begeeren van duizenden een nieuwe richting gegeven, het heeft voor den blik van velen nieuwe idealen doen rijzen, die de harten hebben veroverd door hun felle pracht.

Wie daarom de geestelijke bewegingen van dezen tijd wil verstaan, zal wèl doen, met zich duidelijk voor oogen te stellen, in hoeverre ze samenhangen met de revolutionaire werking der machine.

Toen zij onder rook en damp en schel gefluit haar intocht deed, was het laatste uur voor het kleinbedrijf gekomen. Hoe sterken tegenweer het bieden mocht, het was ten doode opgeschreven. Het moest wijken voor de groot-industrie: steeds meer mijnen werden ontgonnen, al reusachtiger fabrieken verrezen, al drukker werd het verkeer.

Het gevolg hiervan was een groote verandering in den toestand der arbeiders, als altijd voortbrengers van rijkdommen, maar nu geheel gescheiden van het arbeidsmiddel met nooit de kans om zelfstandig te worden, nu ten volle afhankelijk van de bezittende klasse, nu enkel uitbuitingsobjecten voor wie in het bedrijf geen ander doel kenden dan het maken van een zoo groot mogelijke winst, nu werkende dag en nacht om den winsthonger der bezitters te stillen met als loon niet meer dan wat even voldoende was om hen niet te doen sterven.

Zoo groeiden de tegenstellingen in de wereld. De maatschappelijke rijkdom vermeerderde en een belangrijk deel der menschheid werd neergeworpen in de ellende