Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Staat is er als een geweldige macht, de Staat, die geboren is in de Middeleeuwen, en die alle andere combinaties van menschen heeft overvleugeld en heeft overweldigd, maar bovendien nog wil dat hij beteekent de strijdbaarheid, de oorlog, de kamp van volk en volk — een erger kamp dan ooit in vroegere guerilla's is gevoerd, een kamp, waarvan tot heden de wsereldgeschiedenis niet gewaagde, — en de Staat zou orde scheppen, maar ik heb het u straks reeds gezegd, nu heerscht het liberalisme, het „laisser faire", het „laisser aller", de politiek die decreteert: laat alle krachten werken, zooals ze werken, en dan komt er wel een evenwicht, en dan is het wel goed ... De Staat, de moderne Staat, dat is de nog gebrekkige gemeenschap, en dat toont die Staat, wanneer ge let op de botsingen en op de spanningen, op de vrijheid tot roof, die aan de individuen wordt gegund... Vooruitgang, vooruitgang in de Kunst — maar ik bid u, — ge hebt u gebogen in stille bewondering voor de klassieke sculptuur — dan was er reinheid en louterheid in die Pallas, en in die Aphrodite, die geboren wordt uit de golven; er was een onaantastbare macht en een geweldige wil in dien Herakles en in dien Zeus, — en ge hebt u nog dieper gebogen voor de sculpturen en de beelden van de Middeleeuwen, hier was de stille begeerte naar het Eeuwige, en ook was hier het stil geluk van de zielen, die ontdekt hadden in de schemering van haar diepste zelf het wonder Goddelijk wezen —■ dus heeft men getracht uit te bootsen die schoonheid, die als een blanke lelie opgroeit in den nacht — en dan komt weer tot u, van die Middeleeuwen, de herinnering, en het is alsof nogmaals de wonderbloem, de blauwe wonderbloem van de romantiek ontbloeit ook voor uw hart, dat versplinterd werd en verdaan is aan zaken en alweer zaken, en dan is er van dien ouden tijd een Dante, en van Dante de diepe poëzie, en voorts hoort gij de Missa Solemnis, die door de waereld gaat, en er zijn al die stille gebeden in steen oprijzend boven burchten en boven huizen — dit was toen de Kunst — En nu, de moderne kunst, en dan komt ge tot het naturalisme, en dan komt ge tot de fotografie van de sterke realiteit zooals het heet, dan komt ge tot het fantasielooze uitbeelden, dat ten slotte iedereen kan die zijn oogen open heeft, een kunst zonder kunnen, zonder ideaal, zonder lyriek, zonder adoreeren.

Sluiten