Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

onderdanen uit hun land, wien men geen andere misdaad ten laste kon leggen dan dat zij zonen Abrahams waren, en waarvan duizenden en nogmaals duizenden van gebrek en ellende stierven 4), en Torquemada, de Groot-Inquisiteur, heeft er — hij alleen — bij de 100,000 doen vermoorden, alles ter eere Gods, »ad majorem Dei gloriam" h).

En toch .... Israël groeide ondanks deze onmenschelijke verdrukking gestadig voort, een levende illustratie van de wapenspreuk onzer geliefde Regentes: »palma sub pondere crescit" (de palmboom wast onder den druk) 6). Eeuwen lang in hun ghetto's 7) opgesloten, waar nimmer zon en frissche lucht in de woningen binnenkwam, en nooit ook maar de meest primitieve zorg door de stadsregeermgen aan hen besteed werd, al moesten zij ook tienmaal meer opbrengen dan een andere klasse der burgerij, is evenwel hunne levenskracht onverwoestbaar gebleven. Zelden of nooit hebben zij van die vreeselijke epide' miën der Middeleeuwen te lijden gehad, die de christenen bij honderdduizenden wegrukten. De pest, de zwarte dood gingen Israels huizen voorbij 8). Bijna altoos overtroffen hunne geboorten verre die der christenen. In Frankrijk — waar trouwens het zedelijk leven lager staat dan in de meeste beschaafde landen der wereld — hebben zij zevenmaal meer kinderen dan de Roomschen. Maar ook in Pruisen staat hun vermeerdering tot die der Katholieken als drie tot een, en overtreffen zij ook die der Protestanten met het dubbele. De zelfmoord, in onze christelijke maatschappij altoos breeder verhoudingen aannemend, komt onder de Joden slechts bij hooge uitzondering voor. En als ik nog één cijfer mag noemen — het is er een dat ons ten diepste beschamen moet — in dat zelfde Pruisen komen op 100,000 zielen bij de Joden slechts 67, maar bij de christenen niet minder

dan 280 onwettige geboorten voor 9).

Is daar geen levenskrachtiger volk, er is ook geen rijker natie op aarde 10). Eeuwen achtereen heeft men hen stelselmatig leeg geroofd en leeg geplunderd. Vooral sedert de kruistochten begon hunne ellende op groote schaal "). De koningen decreteerden somwijlen op éénmaal alle schulden van christenen aan Israëlieten voor afgedaan en gekweten, en brachten hen daardoor vaak tot den bedelstaf 12). Eduard de Belijder13) van Engeland maakte alle Joden, en dus van zelf ook hun geld en hun goed, waarom het toch te doen was, tot het eigendom der kroon. Op de pijnbanken perste men hun, onder helsche martelingen, het geheim af waar ze hunne schatten voor het oog der christelijke speurhonden verborgen hadden, en met behulp van la hartige proselieten, die voor geld en macht hun verdrukte broederen verrieden, wist men ook de verborgenste schuilhoeken te ontdekken.

Sluiten