Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

onderwerping der steden onder eene egale regeling, de gedeeltelijke opheffing der provinciale standen, de machtsberooving van de gouverneurs der provinciën en hunne vervanging door intendanten — dat waren maatregelen, die evengoed als zijne sociaal-politieke ordonnanties slechts één doel najaagden: het Fransche volk in aansluiting met zijn schitterend koningschap te verheffen tot één onverdeeld grootsch gebouw met nationalen stijl."

De armenzorg werd door hem bij particulieren en de kerk niet veilig geacht en de staatsarmenzorg op den voorgrond geschoven.

Eveneens zocht hij de kerk onder algeheele suprematie van den staat te brengen. In het belang der papierfabricage werd voor de vervaardiging van kerkboeken het gebruik van een bepaalde soort papier verplichtend gesteld. De kerkelijke feestdagen werden belangrijk in aantal verminderd om aldus de productie te vermeerderen. Zelfs werd een directe aanslag op de kerk gepleegd. In naam des konings maakte hij zich meester van de kerkelijke goederen en verklaarde die tot staatseigendom. De bittere regaliënstrijd ontbrandde door zijn optreden.

Dat bij dergelijke apotheose van den staat, de rechten van het individu werden miskend, ligt in den aard der zaak. Meermalen spreekt hij uit dat men zich om de rechten van het volk niet heeft te bekommeren, indien de belangen van den koning in het spel zijn. Zelfs de moraal wordt van haar hoogheid beroofd en in dienst des konings gesteld. Woordelijk schrijft hij: „het zou een groot voordeel zijn, wanneer de vermeerdering der koloniën ons in de gelegenheid stelde om door recht of bedrog ons eigen laken naar Amerika te brengen." Zoo bericht hij aan Mazarin: „indien de berichten goed zijn, zullen we er voor zorg dragen ze te publiceeren en als ze slecht

Sluiten