Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

hoogleeraar Fabius, met 't oog op een of ander voorschrift, principieel vraagt: »Mag dit?" zou de opmerking, kwam zij van eenen student, een glimlach op de lippen voeren. Men zou dezen laatsten aan het verstand brengen, dat er niets is, absoluut niets, hetgeen de staat, is er algemeen belang of zelfbehoud in het spel, niet mag."

Een nauw afgesloten systeem hebben wij alzoo in het staatssocialisme niet. In de practische toepassing der geschetste gedachte is niet weinig verschil. Vooral loopen de meeningen uiteen over de vraag in hoeverre het gewenscht is dat de staat of een zijner organen, als de gemeente, de particuliere bedrijven naast, en zich met de voortbrenging belast. Maar wel stemmen allen hierin overeen dat de staat onbeperkt bevoegd is, als het hem wenschelijk voorkomt, om zelfs de gansche voortbrenging staatszaak te maken. Wel is dit de echt staatssocialistische gedachte, dat de overheid de natuurlijke leidsvrouw van het economische leven is en de roeping heeft dat leven naar haar goed lijkend model te fatsoeneeren. Ook is het kenmerkende van het staatssocialistisch optreden dat hier ontbreekt het besef, dat vóór de overheid haar regelen stelt, ernstig behoort te worden onderzocht of niet door de vrije werkzaamheid van het maatschappelijk leven het noodzakelijk geachte kan worden tot stand gebracht, om dan bij onvermijdelijke staatstusschenkomst die sluimerende maatschappelijke krachten niet neer te drukken, maar te ontwikkelen.

Dit staatssocialisme nu in zijn dubbele tegenstelling van reactie tegen de Manchesterrichting met haar staatsonthouding eenerzijds en tegen de sociaal-democratie, welke slechts van eene revolutionaire vervorming der maatschappij en den ondergang van de gansche bestaande cultuur heil verwacht anderzijds, heeft zich vooral op Duitschen bodem

Sluiten