Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de harmonie ook in de maatschappij tot haar recht komen, door den mensch gelegenheid te schenken al zijne hartstochten vrijelijk te ontplooien.

Moet na de uiteenzetting van dit alles nog veel ter bestrijding worden toegevoegd ? De schets zelf spreekt reeds genoeg. Tal van auteurs hebben op zwakke plekken in het anarchistisch systeem de aandacht gevestigd. Stammler vooral heeft menig scherpzinnig argument aangevoerd ten bewijze van zijn betoog, dat eene maatschappij zonder juridischen dwang onmogelijk is. In de anarchistische gedachtenontwikkeling wordt toch telkens weer ongewild het gezagselement ingevoerd. In plaats van wetten zullen er komen vrije overeenkomsten. Echter beteekenen die overeenkomsten niets zonder wederzijdsche verplichtingen en aldus wordt reeds de absolute autonomie prijsgegeven. Die overeenkomsten zullen bovendien alleen gesloten kunnen worden tusschen de handelingsbevoegden. Zoodra men echter kleine kinderen, krankzinnigen aan de regelen dier overeenkomsten onderwerpt, wordt toch weer rechtsdwang ingevoerd en heerschappij aan menschen toegekend. Opmerkelijk is ook hoe de anarchistische meesters bij het opstellen hunner plannen onbewust weer tot het aanbrengen van gezagsverhoudingen de toevlucht nemen. Zoo wilde bv. Proudh o n het recht zien vastgesteld om die associaties op te lossen, welke een onrechtvaardigen prijs voor hunne waren vorderen en niet op aannemelijke wijze met andere groepen saamwerken. Zoo wenschte K r o p o t k i n e, dat die goederen, welke slechts schaarsch aanwezig zijn, zouden worden verdeeld om onrechtvaardige inbezitname te verhinderen 27).

Gewezen kan verder op de inconsequentie om te meenen dat aan den mensch slechts vrijheid behoeft te worden gegeven om alle gebreken op te heffen, terwijl men vergeet, dat, wanneer de maatschappij slecht is, ze dit dan

Sluiten