is toegevoegd aan uw favorieten.

Handeling en gevolg met betrekking tot de onrechtmatigheid

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

(14)

boven de gerechtigheid, een triumf van de macht over het recht, een wisselwerking tusschen zijn en behooren, de amor fati, een collisie van belangen. Ook de rechtsorde kan niet tegelijk en onder hetzelfde opzicht a en non a willen of, laten we het scherper zeggen: al ons kennen, ook dat der rechtsorde, is onderworpen aan het beginsel, dat a onder hetzelfde opzicht niet tegelijk non a zijn kan. Zal de wet de vrucht — in het gegeven voorbeeld van overspel — afkeuren, disqualificeeren ? Keurt zij vruchtafdrijving af, dan kan zij ook dezen toestand niet veroordeelen. De rechtsorde ziet zich dus gesteld voor een collisie van belangen, die haar .er toe brengt soms tegenover de handeling een andere houding aan te nemen dan tegenover het door die handeling veroorzaakte. Mocht men nu opmerken, dat dan toch in den regel onrechtmatige handelingen onrechtmatige gevolgen teweegbrengen, dan bedenke men, dat met deze uitspraak weinig of niets is gewonnen. A priori is niets te zeggen, a posteriori eischt juist ten aanzien van de concrete handeling en het concrete gevolg de onrechtmatigheidsvraag een zelfstandige overweging. Wanneer is dan een toestand, een gevolg, onrechtmatig, wanneer niet? Hoe kan men te weten komen, of het gevolg het lot van de- handeling al dan niet deelt? Een toestand, zegt Beling1), is dan onrechtmatig, „wenn irgendwelche rechtliche Handhabe besteht, ihn aufzuheben". Toestanden, zoo heet het verder, die „unwiderruflich sind, also vom Rechte geschützt werden, sind auch dann nicht rechtswidrig, wenn ihre Erlangung rechtswidrig war". Als een voorbeeld van het eerste geval herinneren wij aan het onnoodig gelegde beslag, de wet zelf geeft „Ansprüche auf Beseitigung". Als een voorbeeld van het tweede

') Die Lehre vom Verbrechen, 1906, bl. 175.